آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی | مجله کوروش
خانه » سبک زندگی » آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی

  • منتشر شده در ۱۱-۰۹-۹۷
  • 15706 بازدید
  • ۱ دیدگاه

  • مدت زمان تقریبی مطالعه : 5 دقیقه
آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی

شب يلدا در تمام مناطق ایران با برگزاری مراسم شب نشینی و جشن و سرور و خوردن خوارکی‌های خوشمزه زمستانی و البته گاهی هم تابستانی (هندوانه) همراه است. برای مثال تهرانی‌های قدیم برای شب یلدا فال گردو می‌گرفتند، خوردن هندوانه، خربزه و انار را خوش‌یمن و با برکت می‌دانستند و عقیده داشتند هندوانه به خاطر گرد بودنش نماد خورشید است. یا یزدی‌ها که به شب یلدا «شولی چله» می‌گویند و حتما باید در این شب آش سنتی «شولی» را میل کنند. اما شب یلدا در استان مازندران و شهرهایی مثل کلاردشت هم آداب و رسوم جالبی دارد. مراسم «چله شو» در شهرهای استان مازندران آن‌قدر مهم است که برای مثال اگر خانواده‌ای در این شب تدارکی برای شام نداشته باشد آن را امری بدشگون می‌دانند. آداب و رسوم شب یلدا در مازندران را که تقریبا در اغلب شهرهای این استان مشترک است را در مجله کوروش بخوانید.

 

 

چله شو به صرف سبزی پلو و ماهی، فسنجان و آواز امیری

 

چله شو به صرف سبزی پلو و ماهی، فسنجان و آواز امیری

 

شب یلدا يا به زبان محلي «چله شو» در مازندران آيين و رسوم خاصي دارد. تدارکات این شب مهم از چند روز قبل آغاز می‌شود و در آخرین روز ماه پاییز کارها همراه با خانه‌تکانی و دانه کردن انار و پاک کردن برنج برای شام شب ادامه پیدا می‌کند.

یکی دیگر از آداب و رسوم شب یلدا در مازندران به خصوص در مناطقی مثل کلاردشت این است که از سال‌های دور رسم بر این بوده که حتما در شب یلدا سبزی پلو همراه با مرغ، اردک یا ماهی بخورند و با خوردن این غذا به استقبال زمستان بروند. در گذشته زنان کلاردشتی از چند روز قبل از شب یلدا به صحرا می‌رفتند تا با دستان خودشان سبزی‌های مخصوص سبزی پلو شام شب یلدا را بچینند و آماده کنند. فسنجان با مرغ یا اردک و نیز کوکو سبزی هم یکی دیگر از غذاهای مرسوم شب یلدا در اغلب شهرها و روستاهای مازندران است.

 

چله شو

 

خوردن انار، ماست، میوه، آجیل و تنقلاتی مثل گندم برشته، تخم بو داده هندوانه و کدو، کدو حلوایی پخته و مزه‌دار شده با دارچین و عسل و آجیل و میوه خشک که به همه آن‌ها «شب چره» می‌گویند از جمله آداب و رسوم شب یلدا در مازندران و از اوجب واجبات است. در آیین و رسوم شب یلدا در مازندران به میوه‌های شب یلدا «کِنِس» می‌گویند. در سفره شام شب یلدا حتما باید یکی از انواع پلو با برنج تدارک دیده شود چون به اعتقاد قدیمی‌ها خوردن برنج یا گندم در این شب شگون دارد و به سفره آن‌ها در تمام روزهای سال برکت می‌دهد. یکی از مهم‌ترین آداب و رسوم شب یلدا در مازندران مثل سایر نقاط ایران «شب نشینی» است.

 

رسم یلدا مازندران

 

در مازندران معمولا رسم بر این است که اگر افراد فامیل برای شام دور هم جمع نشوند حتما برای شب‌ نشینی بعد از شام با هم از چند روز قبل قرار و مدار می‌گذارند و معمولا همه افراد برای شب‌ نشینی به خانه بزرگ‌تر فامیل می‌روند و تا پاسی از شب با خوردن خوراکی‌های مخصوص شب یلدا بیدار می‌مانند و گاهی هم برای سرگرمی با هم کشتی می‌گیرند یا مچ می‌اندازند، آوازهای قدیمی مازندرانی و منظومه‌های امیری و طبری می‌خوانند یا با اشعار حافظ فال می‌گیرند.

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ چله شو دور یک «میزد»

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ چله شو دور یک «میزد»

 

در زبان مازندرانی به میز یا سفره‌ای که خوراکی‌های شب یلدا را روی آن می‌چینند «میزد» می‌گویند. این «میزد» که معمولا روی یک کرسی چیده می‌شود پر است از انواع میوه‌های مختلف، مغزها و آجیل و انواع دانه‌های بو داده. جالب است بدانید که ایرانیان باستان این شب را شب تولد الهه مهر «میترا» می‎‎پنداشتند و به همین علت این شب را جشن می‎گرفتند و سفره ای رنگین می‌گستردند و”میزد” نثار می‌کردند. «میزد» نذری یا ولیمه‎ای بود غیر نوشیدنی، مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا. مازندرانی‌ها اعتقاد دارند در این شب بهتر است میوه‌هایی که دانه بیشتری دارند را میل کنند (مثل انار و هندوانه) که نمادی از برکت و حاصل‌خیزی و باروری هستند. علاوه بر این فلسفه خوردن انار و هندوانه را هم رنگ سرخ‌شان می‌دانند که که سرخی خورشید را در تاریکی طولانی‌ترین شب سال تداعی می‌کند. حتی در گذشته که انار و هندوانه کمتر بود زنان خانه این میوه‌ها را در یک جای امن و دور از دسترس بچه‌ها (حتی آویزان در یک چاه آب) نگه می‌داشتند تا در شب یلدا برای مهمانان بیاورند. گذاشتن گل‌های طبیعی و سبزه روی سفره چله شو یک رسم دیگر در میان آداب و رسوم شب یلدا در مازندران است.

 

حتما بخوانید  چگونه با چند ترفند ساده یک سفر کم‌هزینه را تجربه کنیم

اعتقادات مازنی‌ها در مورد شب یلدا؛ هندوانه بخورید تا دندان درد نگیرید

 

اعتقادات مازنی‌ها در مورد شب یلدا؛ هندوانه بخورید تا دندان درد نگیرید

 

خوردن هندوانه در آداب و رسوم شب یلدا در مازندران مثل سایر نقاط ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. آملی‌ها معتقدند اگر در شب یلدا هندوانه بخورند دچار سکته قلبی و خفقان نمی‌شوند.  اهالی شهسوار هم معتقدند خوردنی‌های شب چله بهتر است چهل عدد باشد و مهم‌ترین خوراکی از این چهل عدد هندوانه است چرا که با خوردن هندوانه شب اول چله از گرمای تابستان سال دیگر جلو گیری می کند. ساروی‌ها هم می‌گویند اگر کسی در شب یلدا یک قاچ هندوانه بخورد در طول سال به دندان درد مبتلا نمی‌شود و کسی هم که حاجتی دارد در این شب حاجت روا می‌شود.

در برخی از روستاهای مازندران هم برای خیر و برکت یک بره سفید کوچک می‌خرند و به خانه می‌آورند. در سال‌های دور اهالی روستاهای دور افتاده که به بستنی دسترسی نداشتند با برف و شکر یک ترکیب سرد و خوشمزه درست می‌کردند تا شب یلدا فالوده هم میل کرده باشند. در سال‌های دورتر شام شب چله در اغلب شهرهای مازندران برنج با گوشت خروس بود ، اما در سال‌های اخیر اردک ، غاز، بوقلمون ، ماهی ( به ویژه ماهی سفید شکم پر ) به سفره شام شب چله اضافه شده است.

 

طبخ انواع کیک و شیرینی محلی برای شب یلدا

 

طبخ انواع کیک و شیرینی محلی برای شب یلدا

 

کیک و انواع شیرینی دستپخت زنان و دختران خانه از جمله خوشمزه‌ترین خوراکی‌های چله شو هستند. یکی از خوشمزه‌ترین شیرینی‌های خانگی که در گذشته برای چله شو پخته می‌شد «پشت زیک» یا همان سوهان کنجدی بود که با نیشکر درست می‌شد. این شیرینی ساده که شامل شکر،کنجد یا گردو است حسابی میان میهمانان طرفدار داشت. طرز تهیه شیرینی پشت زیک هم ساده و جالب است. برای تهیه این شیرینی شکر را به اصطلاح «مات» می‌دهند، به این ترتیب که شکر را تا وقتی که به حالت عسلی دربیاید حرارت می‌دهند. سپس کنجد یا گردوی خرد شده را به آن اضافه می‌کنند و با وردنه پهن می‌کنند و وقتی که سرد شد شیرینی را به صورت لوزی برش می‌دهند.

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران ؛ کلاردشتی‌ها «تودلی» می‌خورند

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران ؛ کلاردشتی‌ها «تودلی» می‌خورند

 

شب يلدا يا به زبان محلي “چله شو” یا “چله شِی “در زندگي مردم کلاردشت آيين و رسوم خاصي دارد. در اين شب، زنان خانه از صبح روز آخر پاييز خانه را براي بر پايي يك مراسم كوچك سنتي آماده مي كنند . برخي از خانواده‌ها در شب يلدا، پیش یا پس از خوردن شام، براي شب نشيني به خانهً خويشاوند بزرگ‌تر مي‌روند. در مراسم شب یلدای کلاردشتی‌ها ابتدا با میوه و شیرینی از میهمانان پذیرایی می‌شود و خانم خانه شام را معمولا دیر سرو می‌کند. کلاردشتی‌ها برای شام شب یلدا حتما برنج می‌پزند چرا که مردم منطقه اعتقاد دارند كه اين شب يك شب خوب و شادي‌آور است و شگون ندارد كه بدون غذا باشند. سفره شام معمولا شامل  بورانی اسفناج، کوکو سبزی، سبزی پلو با مرغ، بوقلمون یا ماهی گرده‌بیج که در واقع ماهی سفید شکم پر یا به اصطلاح خودشان «تودلی» است. کلاردشتی‌ها سبزی پلو را با سبزی فراوان و روغن گوسفندی طبخ می‌کنند. به سليقه زنان خانه شاخه‌اي از گل يا سبزه هم در سفره چله شو قرار داده مي‌شود.

 

حتما بخوانید  یک روایت جالب و خواندنی درباره تاریخچه نوشیدنی چای در ایران و جهان

شب یلدا؛ شب عیدی و خرجی و تیکه‌ای برای تازه عروس‌ها

 

یکی دیگر از آداب و رسوم شب یلدا در مازندران عیدی دادن به کوچک‌ترهاست. یک رسم دیگر این است که دختران جوان صورت خود را می‌پوشانند و به میان جمع می‌رود. اگر دیگران بتوانند فرد را تشخیص بدهند نشانه خوبی است و به قول معروف احتمالا بخت آن دختر باز می‌شود. از سوی دیگر اگر خانواده‌ای در آن سال برای پسرشان نامزد گرفته باشند به اصطلاح برای او خرجی می‌فرستند. این خرجی شامل موادی مثل مرغ، ماهی، اردک یا بوقلمون در کنار تمام میوه‌ها، آجیل و شب‌چره‌های شب یلدا است.

در شهرستان کلاردشت برای دخترانی که عقد کرده‌اند و هنوز در خانه پدر هستند از طرف خانواده داماد شام می‌فرستند. به این ترتیب که تمام مایحتاج شب یلدا به علاوه بوقلمون،مرغ یا ماهی و یک بشقاب کوکو سبزی را در یک مجمع می‌چینند و به همراه یک هدیه که اصطلاحا به آن “تیکه‌ای” می‌گویند بعد از غروب آفتاب به در خانه عروس می‌فرستند. شب نشینی «چله شو» در این منطقه معمولا تا نزدیکی های صبح ادامه دارد. برخی هم معتقدند اگر کسی در این شب بخوابد روزی و درآمدش کم می‌شود.

 

دلجویی از خانواده‌های عزادار و قول و قرار عروسی

 

دلجویی از خانواده‌های عزادار که پیش از شب یلدا عزیزی را از دست داده‌اند یکی دیگر از آداب و رسوم شب یلدا در مازندران و به خصوص مناطقی مثل کلاردشت است. در صورت وقوع چنین اتفاقی اهالی فامیل و دوستان چندان به شادی نمی‌پردازند و بزرگان و بستگان درجه يك، شب چله را در اين خانواده ها سپري مي كنند تا از آن‌ها دلجویی کنند. علاوه بر این اگر دو خانواده قصد داشته باشند با هم وصلت کرده و دختر و پسرشان را عروس کنند یکی از خوش‌یمن‌ترین شب‌ها را برای گذاشتن قول و قرار عقد و عروسی چله شو یا همان شب یلدا می‌دانند. بزرگان قوم اعتقاد دارند كه در اين شب زمين نفس مي كشد و از اين به بعد روزها به اندازه يك «جو» بلند شده و شب ها كوتاه مي‌شوند.

 

این مطالب را هم حتما بخوانید:

 

به این نوشته امتیاز بدهید
[مجموع: 47 میانگین: 3.5]

این مطالب را نیز از دست ندهید

5 روش برای تمیز کردن کفش ورزشی، جیر ،چرم و ...

۵ روش برای تمیز کردن کفش ورزشی، جیر ،چرم و …

«تمیز کردن کفش» یکی از آن کارهایی است که گاهی اوقات با تمام سهل بودنش سخت و ممتنع ...
  • انتشار: ۰۵-۲۵-۹۷
بهترین طرح و رنگ کابینت آشپزخانه برای منزل شما کدام است؟

بهترین طرح و رنگ کابینت آشپزخانه برای منزل شما کدام است؟

  کابینت‌های آشپزخانه نه فقط برای جا دادن لوازم ریز و درشت آشپزخانه که برای طراحی دکوراسیون و زیباتر ...
  • انتشار: ۰۳-۱۲-۹۷

دیدگاه‌ها

  • پوریا:

    چلو شیرینش فوق العاده ست

دو × یک =

در بلاگ افق کوروش

8 مد پرطرفدار و شیک برای تابستان و پاییز 2018

۸ مد پرطرفدار و شیک برای تابستان و پاییز ۲۰۱۸

  پیروی از مد و شیک‌پوشی دهه‌هاست در سرتاسر دنیا دغدغه بسیاری از جوانان و حتی افراد میانسال است. در این میان هر سال طراحان مد طرح‌های جدید و هیجان‌انگیزی رو می‌کنند که در برخی موارد اتفاقا طرح‌های دهه‌های پیشین را در ذهن تداعی می‌کند و به نوعی نوستالژیک است. امسال هم طراحان مد در برخی زمینه‌ها با الهام از مد دهه درخشان 90 میلادی در زمینه مد و لباس و سبک‌های ماندگار برای تابستان و پاییز حسابی هنرنمایی کرده‌اند. 8 مد پرطرفدار و شیک برای تابستان و پاییز 2018 را در این نوشتار بخوانید.   کت زنانه؛ همیشه مد و شیک     کت‌های زنانه ...
  • 1780 بازدید
  • انتشار: ۰۷-۰۳-۹۷
محبوب‌ترین انیمیشن‌های تاریخ به انتخاب مشهورترین منتقدین سینمای جهان

محبوب‌ترین انیمیشن‌های تاریخ به انتخاب مشهورترین منتقدین سینمای جهان

فیلم‌های انیمیشن، پویانمایی یا به قول قدیمی‌ها کارتون از جمله محبوب‌ترین محصولات فرهنگی و هنری و سرگرمی در سرتاسر دنیا هستند. از ابتدای تاریخ اختراع انیمیشن ساده و تک بعدی تا زمان ظهور انیمیشن‌های 2 بعدی، 3 بعدی، 4 بعدی و انیمیشن‌های تلفیقی این صنعت رو به رشد همواره مورد توجه مشهورترین کمپانی‌های فیلمسازی جهان بوده است. 28 اکتبر روز جهانی انیمیشن است. 10 عدد از محبوب‌ترین انیمیشن‌های تاریخ به انتخاب مشهورترین منتقدین سینمای جهان را از سایت Business Insider در مجله افق کوروش بخوانید.  
  • 412 بازدید
  • انتشار: ۰۶-۰۸-۹۷
جدیدترین و شیک‌ترین رنگ موها برای تابستان 2018

جدیدترین و شیک‌ترین رنگ موها برای تابستان ۲۰۱۸

  «رنگ مو» مناسب فصل تابستان امسال را انتخاب کرده‌اید؟ اصلا شما هم از آن‌دسته افرادی هستید که عقیده دارند به محض رسیدن فصل تابستان باید رنگ موهای‌شان را بلوند کنند؟ یا مطابق مد روز پیش می‌روید و درباره جدیدترین رنگ موهایی که تابستان هر سال وارد عرصه مد می‌شود ابتدا کمی مطالعه می‌کنید و سپس موهای‌تان را به دست آرایشگر می‌سپارید؟ در هر صورت بد نیست با ما همراه باشید تا با معرفی جدیدترین رنگ موها برای تابستان 2018، در مورد یک رنگ موی تابستانی شیک بهتر تصمیم‌گیری کنید.  
  • 1830 بازدید
  • انتشار: ۰۸-۰۳-۹۷
غذا خوردن در ماه رمضان

نکاتی مفید برای شام خوردن در ماه رمضان

  با شروع ماه مبارک رمضان اصول صحیح تغذیه و غذا خوردن در ماه رمضان دوباره مورد توجه قرار می‌گیرد؛ در این میان شام خوردن در ماه رمضان به دلیل عدم فعالیت سیستم گوارشی در ساعات طولانی پیش از افطار بسیار اهمیت دارد و بسیاری از روزه‌داران با پرخوری یا استفاده از مواد غذایی نامناسب روزهایی سخت و طاقت‌فرسا برای خود می‌سازند. اما بد نیست بدانید که با رعایت اصولی ساده و بی هزینه می‌توانید در این ایام هم اعمال خود را بجا آورید و هم با انرژی کافی به فعالیت‌های روزانه خود بپردازید.   بسیاری از روزه‌داران وعده‌های غذایی ماه رمضان را به ...
  • 991 بازدید
  • انتشار: ۰۳-۰۲-۹۷
14 وسیله‌ ضروری برای استایل مردانه زمستانی؛ چطور در زمستان خوشتیپ باشیم؟

۱۴ وسیله‌ ضروری برای استایل مردانه زمستانی؛ چطور در زمستان خوشتیپ باشیم؟

لباس پوشیدن در فصل زمستان اصول و آداب خودش را دارد. مثلا شلوار مردانه مناسب زمستان شلوارهای کتان و جین راسته تا پایین مچ پا هستند هستند نه شلوارهای تنگ و کوتاه بالای ساق یا دم پا گشاد. بسیاری از لوازمی که در فصول دیگر سال غیر ضروری به نظر می‌رسند برای روزهای سرد سال واجب حیاتی هستند. 14 وسیله ضروری که مردان برای یک استایل زمستانی به آن‌ها نیاز دارند را از سایت Business Insider در مجله کوروش بخوانید.
  • 397 بازدید
  • انتشار: ۰۵-۰۹-۹۷