آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی | مجله کوروش
خانه » سبک زندگی » آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی

  • منتشر شده در ۱۱-۰۹-۹۷
  • 24727 بازدید
  • ۱ دیدگاه

  • مدت زمان تقریبی مطالعه : 11 دقیقه
آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی

شب يلدا در تمام مناطق ایران با برگزاری مراسم شب نشینی و جشن و سرور و خوردن خوارکی‌های خوشمزه زمستانی و البته گاهی هم تابستانی (هندوانه) همراه است. برای مثال تهرانی‌های قدیم برای شب یلدا فال گردو می‌گرفتند، خوردن هندوانه، خربزه و انار را خوش‌یمن و با برکت می‌دانستند و عقیده داشتند هندوانه به خاطر گرد بودنش نماد خورشید است. یا یزدی‌ها که به شب یلدا «شولی چله» می‌گویند و حتما باید در این شب آش سنتی «شولی» را میل کنند. اما شب یلدا در استان مازندران و شهرهایی مثل کلاردشت هم آداب و رسوم جالبی دارد. مراسم «چله شو» در شهرهای استان مازندران آن‌قدر مهم است که برای مثال اگر خانواده‌ای در این شب تدارکی برای شام نداشته باشد آن را امری بدشگون می‌دانند. آداب و رسوم شب یلدا در مازندران را که تقریبا در اغلب شهرهای این استان مشترک است را در مجله کوروش بخوانید.

 

 

چله شو به صرف سبزی پلو و ماهی، فسنجان و آواز امیری

 

چله شو به صرف سبزی پلو و ماهی، فسنجان و آواز امیری

 

شب یلدا يا به زبان محلي «چله شو» در مازندران آيين و رسوم خاصي دارد. تدارکات این شب مهم از چند روز قبل آغاز می‌شود و در آخرین روز ماه پاییز کارها همراه با خانه‌تکانی و دانه کردن انار و پاک کردن برنج برای شام شب ادامه پیدا می‌کند.

یکی دیگر از آداب و رسوم شب یلدا در مازندران به خصوص در مناطقی مثل کلاردشت این است که از سال‌های دور رسم بر این بوده که حتما در شب یلدا سبزی پلو همراه با مرغ، اردک یا ماهی بخورند و با خوردن این غذا به استقبال زمستان بروند. در گذشته زنان کلاردشتی از چند روز قبل از شب یلدا به صحرا می‌رفتند تا با دستان خودشان سبزی‌های مخصوص سبزی پلو شام شب یلدا را بچینند و آماده کنند. فسنجان با مرغ یا اردک و نیز کوکو سبزی هم یکی دیگر از غذاهای مرسوم شب یلدا در اغلب شهرها و روستاهای مازندران است.

 

چله شو

 

خوردن انار، ماست، میوه، آجیل و تنقلاتی مثل گندم برشته، تخم بو داده هندوانه و کدو، کدو حلوایی پخته و مزه‌دار شده با دارچین و عسل و آجیل و میوه خشک که به همه آن‌ها «شب چره» می‌گویند از جمله آداب و رسوم شب یلدا در مازندران و از اوجب واجبات است. در آیین و رسوم شب یلدا در مازندران به میوه‌های شب یلدا «کِنِس» می‌گویند. در سفره شام شب یلدا حتما باید یکی از انواع پلو با برنج تدارک دیده شود چون به اعتقاد قدیمی‌ها خوردن برنج یا گندم در این شب شگون دارد و به سفره آن‌ها در تمام روزهای سال برکت می‌دهد. یکی از مهم‌ترین آداب و رسوم شب یلدا در مازندران مثل سایر نقاط ایران «شب نشینی» است.

 

رسم یلدا مازندران

 

در مازندران معمولا رسم بر این است که اگر افراد فامیل برای شام دور هم جمع نشوند حتما برای شب‌ نشینی بعد از شام با هم از چند روز قبل قرار و مدار می‌گذارند و معمولا همه افراد برای شب‌ نشینی به خانه بزرگ‌تر فامیل می‌روند و تا پاسی از شب با خوردن خوراکی‌های مخصوص شب یلدا بیدار می‌مانند و گاهی هم برای سرگرمی با هم کشتی می‌گیرند یا مچ می‌اندازند، آوازهای قدیمی مازندرانی و منظومه‌های امیری و طبری می‌خوانند یا با اشعار حافظ فال می‌گیرند.

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ چله شو دور یک «میزد»

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ چله شو دور یک «میزد»

 

در زبان مازندرانی به میز یا سفره‌ای که خوراکی‌های شب یلدا را روی آن می‌چینند «میزد» می‌گویند. این «میزد» که معمولا روی یک کرسی چیده می‌شود پر است از انواع میوه‌های مختلف، مغزها و آجیل و انواع دانه‌های بو داده. جالب است بدانید که ایرانیان باستان این شب را شب تولد الهه مهر «میترا» می‎‎پنداشتند و به همین علت این شب را جشن می‎گرفتند و سفره ای رنگین می‌گستردند و”میزد” نثار می‌کردند. «میزد» نذری یا ولیمه‎ای بود غیر نوشیدنی، مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا. مازندرانی‌ها اعتقاد دارند در این شب بهتر است میوه‌هایی که دانه بیشتری دارند را میل کنند (مثل انار و هندوانه) که نمادی از برکت و حاصل‌خیزی و باروری هستند. علاوه بر این فلسفه خوردن انار و هندوانه را هم رنگ سرخ‌شان می‌دانند که که سرخی خورشید را در تاریکی طولانی‌ترین شب سال تداعی می‌کند. حتی در گذشته که انار و هندوانه کمتر بود زنان خانه این میوه‌ها را در یک جای امن و دور از دسترس بچه‌ها (حتی آویزان در یک چاه آب) نگه می‌داشتند تا در شب یلدا برای مهمانان بیاورند. گذاشتن گل‌های طبیعی و سبزه روی سفره چله شو یک رسم دیگر در میان آداب و رسوم شب یلدا در مازندران است.

 

اعتقادات مازنی‌ها در مورد شب یلدا؛ هندوانه بخورید تا دندان درد نگیرید

 

اعتقادات مازنی‌ها در مورد شب یلدا؛ هندوانه بخورید تا دندان درد نگیرید

 

خوردن هندوانه در آداب و رسوم شب یلدا در مازندران مثل سایر نقاط ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. آملی‌ها معتقدند اگر در شب یلدا هندوانه بخورند دچار سکته قلبی و خفقان نمی‌شوند.  اهالی شهسوار هم معتقدند خوردنی‌های شب چله بهتر است چهل عدد باشد و مهم‌ترین خوراکی از این چهل عدد هندوانه است چرا که با خوردن هندوانه شب اول چله از گرمای تابستان سال دیگر جلو گیری می کند. ساروی‌ها هم می‌گویند اگر کسی در شب یلدا یک قاچ هندوانه بخورد در طول سال به دندان درد مبتلا نمی‌شود و کسی هم که حاجتی دارد در این شب حاجت روا می‌شود.

در برخی از روستاهای مازندران هم برای خیر و برکت یک بره سفید کوچک می‌خرند و به خانه می‌آورند. در سال‌های دور اهالی روستاهای دور افتاده که به بستنی دسترسی نداشتند با برف و شکر یک ترکیب سرد و خوشمزه درست می‌کردند تا شب یلدا فالوده هم میل کرده باشند. در سال‌های دورتر شام شب چله در اغلب شهرهای مازندران برنج با گوشت خروس بود ، اما در سال‌های اخیر اردک ، غاز، بوقلمون ، ماهی ( به ویژه ماهی سفید شکم پر ) به سفره شام شب چله اضافه شده است.

 

طبخ انواع کیک و شیرینی محلی برای شب یلدا

 

طبخ انواع کیک و شیرینی محلی برای شب یلدا

 

کیک و انواع شیرینی دستپخت زنان و دختران خانه از جمله خوشمزه‌ترین خوراکی‌های چله شو هستند. یکی از خوشمزه‌ترین شیرینی‌های خانگی که در گذشته برای چله شو پخته می‌شد «پشت زیک» یا همان سوهان کنجدی بود که با نیشکر درست می‌شد. این شیرینی ساده که شامل شکر،کنجد یا گردو است حسابی میان میهمانان طرفدار داشت. طرز تهیه شیرینی پشت زیک هم ساده و جالب است. برای تهیه این شیرینی شکر را به اصطلاح «مات» می‌دهند، به این ترتیب که شکر را تا وقتی که به حالت عسلی دربیاید حرارت می‌دهند. سپس کنجد یا گردوی خرد شده را به آن اضافه می‌کنند و با وردنه پهن می‌کنند و وقتی که سرد شد شیرینی را به صورت لوزی برش می‌دهند.

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران ؛ کلاردشتی‌ها «تودلی» می‌خورند

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران ؛ کلاردشتی‌ها «تودلی» می‌خورند

 

شب يلدا يا به زبان محلي “چله شو” یا “چله شِی “در زندگي مردم کلاردشت آيين و رسوم خاصي دارد. در اين شب، زنان خانه از صبح روز آخر پاييز خانه را براي بر پايي يك مراسم كوچك سنتي آماده مي كنند . برخي از خانواده‌ها در شب يلدا، پیش یا پس از خوردن شام، براي شب نشيني به خانهً خويشاوند بزرگ‌تر مي‌روند. در مراسم شب یلدای کلاردشتی‌ها ابتدا با میوه و شیرینی از میهمانان پذیرایی می‌شود و خانم خانه شام را معمولا دیر سرو می‌کند. کلاردشتی‌ها برای شام شب یلدا حتما برنج می‌پزند چرا که مردم منطقه اعتقاد دارند كه اين شب يك شب خوب و شادي‌آور است و شگون ندارد كه بدون غذا باشند. سفره شام معمولا شامل  بورانی اسفناج، کوکو سبزی، سبزی پلو با مرغ، بوقلمون یا ماهی گرده‌بیج که در واقع ماهی سفید شکم پر یا به اصطلاح خودشان «تودلی» است. کلاردشتی‌ها سبزی پلو را با سبزی فراوان و روغن گوسفندی طبخ می‌کنند. به سليقه زنان خانه شاخه‌اي از گل يا سبزه هم در سفره چله شو قرار داده مي‌شود.

 

شب یلدا؛ شب عیدی و خرجی و تیکه‌ای برای تازه عروس‌ها

 

یکی دیگر از آداب و رسوم شب یلدا در مازندران عیدی دادن به کوچک‌ترهاست. یک رسم دیگر این است که دختران جوان صورت خود را می‌پوشانند و به میان جمع می‌رود. اگر دیگران بتوانند فرد را تشخیص بدهند نشانه خوبی است و به قول معروف احتمالا بخت آن دختر باز می‌شود. از سوی دیگر اگر خانواده‌ای در آن سال برای پسرشان نامزد گرفته باشند به اصطلاح برای او خرجی می‌فرستند. این خرجی شامل موادی مثل مرغ، ماهی، اردک یا بوقلمون در کنار تمام میوه‌ها، آجیل و شب‌چره‌های شب یلدا است.

در شهرستان کلاردشت برای دخترانی که عقد کرده‌اند و هنوز در خانه پدر هستند از طرف خانواده داماد شام می‌فرستند. به این ترتیب که تمام مایحتاج شب یلدا به علاوه بوقلمون،مرغ یا ماهی و یک بشقاب کوکو سبزی را در یک مجمع می‌چینند و به همراه یک هدیه که اصطلاحا به آن “تیکه‌ای” می‌گویند بعد از غروب آفتاب به در خانه عروس می‌فرستند. شب نشینی «چله شو» در این منطقه معمولا تا نزدیکی های صبح ادامه دارد. برخی هم معتقدند اگر کسی در این شب بخوابد روزی و درآمدش کم می‌شود.

 

دلجویی از خانواده‌های عزادار و قول و قرار عروسی

 

دلجویی از خانواده‌های عزادار که پیش از شب یلدا عزیزی را از دست داده‌اند یکی دیگر از آداب و رسوم شب یلدا در مازندران و به خصوص مناطقی مثل کلاردشت است. در صورت وقوع چنین اتفاقی اهالی فامیل و دوستان چندان به شادی نمی‌پردازند و بزرگان و بستگان درجه يك، شب چله را در اين خانواده ها سپري مي كنند تا از آن‌ها دلجویی کنند. علاوه بر این اگر دو خانواده قصد داشته باشند با هم وصلت کرده و دختر و پسرشان را عروس کنند یکی از خوش‌یمن‌ترین شب‌ها را برای گذاشتن قول و قرار عقد و عروسی چله شو یا همان شب یلدا می‌دانند. بزرگان قوم اعتقاد دارند كه در اين شب زمين نفس مي كشد و از اين به بعد روزها به اندازه يك «جو» بلند شده و شب ها كوتاه مي‌شوند.

 

این مطالب را هم حتما بخوانید:

 

به این نوشته امتیاز بدهید
[مجموع: 70 میانگین: 3.1]

این مطالب را نیز از دست ندهید

استفاده از تخفیفات قطارهای پنج ستاره فدک برای اعضای باشگاه مشتریان

استفاده از تخفیفات قطارهای پنج ستاره فدک برای اعضای باشگاه مشتریان

عضو باشگاه مشتریان افق کوروش  هستید؟ پس بهتر است بدانید در صورت عضویت در باشگاه مشتریان افق کوروش می‌توانید ...
  • انتشار: ۰۷-۲۶-۹۷
13 آسیب جدی که مصرف زیاد قند و مواد قندی به بدن شما وارد می‌کند

۱۳ آسیب جدی که مصرف زیاد قند و مواد قندی به بدن شما وارد می‌کند

قند یک ماده غذایی شیرین است اما اگر بیش از حد مصرف شود تبدیل به یک زهر تلخ ...
  • انتشار: ۰۷-۱۱-۹۷

دیدگاه‌ها

  • پوریا:

    چلو شیرینش فوق العاده ست

14 − 12 =

در بلاگ افق کوروش

8 ساندویچ همبرگر جدید؛ منوی مخصوص برای جام‌ جهانی روسیه

۸ ساندویچ برگر مک‌ دونالد به نام پرافتخارترین تیم‌های تاریخ جام جهانی

تا آغاز جام جهانی روسیه زمان زیادی باقی نماند و به همین مناسبت برندهای مشهور دنیا برای دیده شدن در زمان برگزاری این مسابقات مدت‌هاست دست به کار شده‌اند. برای مثال رستوران‌های زنجیره‌ای مک‌دونالد هشت همبرگر جدید به مناسبت جام جهانی رسیده تدارک دیده است. به گزارش سایت Vix این همبرگرها به افتخار هشت کشوری که قهرمانان جام‌جهانی فوتبال از ابتدا تاکنون بوده‌اند، با پرچم این کشورها طراحی شده و قرار است در طول برگزاری مسابقات جام‌ جهانی فوتبال روسیه در رستوران‌های زنجیره‌ای مک‌دونالد به عنوان یکی از اسپانسرهای این دوره از جام جهانی برای هواداران فوتبال سرو شوند.
  • 1194 بازدید
  • انتشار: ۰۶-۰۳-۹۷
نذری دادن در ایام تاسوعا و عاشورا؛ نذری چی بدیم؟

نذری دادن در ایام تاسوعا و عاشورا؛ نذری چی بدیم؟

  رسم نذری دادن و نذری گرفتن چند صد سال است که در ایران رواج دارد. این رسم دیرینه و مذهبی در ایام عاشورا و تاسوعا به اوج خودش می‌رسد.  نذرهای روزهای مذهبی در ایران بیشتر به صورت طبخ غذا، شیرینی، دسر و شربت در انواع و اقسام مختلف و اغلب به صورت غذای سنتی هر شهر و روستا نمود پیدا می‌کند اما چند سالی است که «نذر فرهنگی» هم در میان ایرانیان رواج پیدا کرده است. در مجله افق کوروش نذرهای شهرهای مختلف ایران، رسم نذری در سایر کشورهای مسلمان و رسم پسندیده «نذری فرهنگی» را با هم مرور می‌کنیم.  
  • 2456 بازدید
  • انتشار: ۲۷-۰۶-۹۷
پاک کردن لکه ؛ 10 روش سریع برای پاک کردن انواع لکه از روی لباس

پاک کردن لکه ؛ ۱۰ روش سریع برای پاک کردن انواع لکه از روی لباس

 لکه شدن لباس‌ها به خصوص لباس‌های نو در مهمانی ها و چگونه پاک کردن لکه یک اتفاق ناراحت کننده است. فرض کنید در یک مهمانی مهم آبمیوه قرمز یا سس گوجه‌فرنگی یا چکه‌ای روغن یا قهوه روی لباس‌تان بریزد. از همان لحظه است که تمام فکر و ذکرتان می‌شود پاک کردن آن لکه سمج که احساس می‌کنید لحظه به لحظه بیشتر و بدتر می‌شود. 10 روش سریع برای پاک کردن انواع لکه از روی لباس را از سایت How Stuff Works در مجله افق کوروش بخوانید.  
  • 11007 بازدید
  • انتشار: ۱۴-۰۷-۹۷
5 نکته مفید و ساده برای زیبایی اندام شما در روز جهانی تناسب اندام

۵ نکته مفید و ساده برای زیبایی اندام شما در روز جهانی تناسب اندام

تناسب اندام داشتن در هر سنی برای بدن ضروری است. حتی اگر اضافه وزن هم نداشته باشید باز هم برای داشتن یک اندام مناسب و زیبایی اندام باید عضلات بدن به خصوص در قسمت شکم، ران و سایر قسمت‌های بدن را تقویت کنید تا فردی خوش اندام به نظر برسید. روز 26 سپتامبر روز جهانی «تناسب اندام» است. در جمله افق کوروش 5 نکته مفید و آسان برای داشتن اندام مناسب و زیبایی اندام را از سایت active بخوانید.  
  • 809 بازدید
  • انتشار: ۰۴-۰۷-۹۷
6 عطر مردانه تابستانی محبوب و پر‌فروش با ماندگاری عالی

۶ عطر مردانه تابستانی محبوب و پر‌فروش با ماندگاری عالی

عطرهای مردانه تابستانی تعدادشان آنقدر زیاد است که شاید به ظاهر برای انتخاب یک عطر خنک و خوشبو و تابستانی کار چندان مشکلی پیش رو نداشته باشید. اما برای انتخاب یک عطر خوشبو، خنک و با دوام، با پخش بوی عالی و منحصر‌به‌فرد باید کمی تجربه داشته باشید. در این نوشتار با ما باشید تا 6 عطر مردانه تابستانی خنک، خوشبو، پرفروش و با پخش عالی و ماندگاری طولانی را به شما معرفی کنیم.  
  • 975 بازدید
  • انتشار: ۲۱-۰۴-۹۷