بهترین روش های نگهداری از نخود خام و پخته یا خیسخورده را بلد هستید؟ اگر اهل آشپزی باشید، حتماً براتون اتفاق افتاده که یک بار حجم زیادی نخود خیس یا پخته آماده کردید و بعدش به این فکر کردید که حالا چطور نگهش دارید که نه طعمش عوض بشه، نه بو بگیره، نه مجبور باشید، دور بریزید. نخود، چه خشک باشه، چه پخته و چه نخود سبز تازه، اگر درست نگهداری نشه، خیلی زود کیفیتش رو از دست میده و حتی میتونه برای سلامتتون هم مشکل درست کنه. با رعایت چند تا نکته ساده میتونید نخود را طوری در یخچال و فریزر نگهداری کنید که هر وقت خواستید، آماده استفاده در آش، خورش، حمص یا سالاد باشه. در این مطلب از سرویس سبک زندگی در مجله کوروش قراره روش های نگهداری نخود خام، پخته و نخود سبز رو به صورت اصولی مرور میکنیم تا هم طعم و بافتش حفظ بشه و هم خیالتون بابت سلامت و ماندگاری اون راحت باشه.
چرا نگهداری درست نخود اهمیت دارد؟
نخود خشک در حالت عادی ماندگاری بالایی داره، اما اگر درست نگهداریش نکنید، خیلی زود رطوبت میگیره، نرم میشه یا حتی ممکنه کپک بزنه. البته با چند کار ساده میتونید نخود رو چه بهصورت خام و چه پخته، ماهها نگه دارید بدون اینکه تغییری توی طعم و کیفیتش اتفاق بیفته.
مهمترین نکته اینه که نخود باید توی محیطی خشک، خنک و دور از نور قرار بگیره تا هم طعمش ثابت بمونه، هم موقع پخت سریعتر نرم بشه. در ادامه چند روش کاربردی رو مرور میکنیم که کمک میکنه نخود خام همیشه سالم و قابل استفاده بمونه.
در صورت تمایل انواع حبوبات مثل نخود رو به روشهای حضوری و اینترنتی از فروشگاههای افق کوروش میتونید خریداری کنید.
روشهای نگهداری نخود خشک (خام) برای مدت طولانی
نخود خشک برای مدت زیادی میمونه، اما اگر درست نگهداری نشه، خیلی زود رطوبت میگیره، نرم میشه یا حتی ممکنه کپک بزنه.
نگهداری نخود خشک در ظرف دربدار و بدون منفذ
بهترین روش برای نگهداری نخود خشک اینه که اون رو داخل ظرفهایی بریزید که هوا واردش نشه. ظرفهای شیشهای دربدار، ظرفهای پلاستیکی ضخیم با درب محکم یا ظرفهای فلزی، انتخابهای خیلی خوبی هستن، چون جلوی ورود رطوبت و حشرات رو میگیرن و باعث میشن نخود برای مدت طولانی کیفیت خودش رو حفظ کنه. هر چقدر هم ظرف محکمتر و دربدار باشه، احتمال خراب شدن نخود کمتر میشه.
دور نگه داشتن نخود از نور و رطوبت
نخود خشک اگر در معرض نور مستقیم یا رطوبت قرار بگیره، خیلی سریع نرم میشه، بو میگیره یا حتی کپک میزنه. برای همین بهتره ظرف نخود رو در کابینت خشک و تاریک، قفسههای بالایی آشپزخانه یا توی یک انباری خنک و بدون رطوبت قرار بدید. قرار داشتن در معرض نور، باعث گرم شدن ظرف و تغییر کیفیت نخود میشه و رطوبت هم دشمن اصلی حبوباته.
استفاده از کیسه پارچهای برای تهویه بهتر
اگر در منطقهای زندگی میکنید که هوا خشک و بدون رطوبته، میتونید نخود رو داخل کیسه پارچهای نگه دارید. مهمترین مزیت کیسه پارچهای اینه که هوا توی کیسه جریان داره و نخود عرق نمیکنه. اما اگر محیط مرطوب باشه، این روش اصلاً مناسب نیست، چون پارچه رطوبت رو جذب میکنه و باعث خراب شدن نخود میشه.
استفاده از مواد رطوبتگیر
بعضیها برای کاهش رطوبت محیط از چیزهایی مثل زغال، نمک یا بستههای سیلیکاژل استفاده میکنن. استفاده از این مواد اشکالی نداره، اما نباید داخل ظرف نخود قرار بگیرن. فقط میتونید اونها رو کنار ظرف بذارید تا رطوبت محیط رو کم کنن. این کار مخصوصاً در مناطق مرطوب کمک میکنه نخود خشکتر و سالمتر بمونه.
برای خرید انواع نمک و زغال از فروشگاههای افق کوروش به روشهای خرید حضوری و اینترنتی میتونید اقدام کنید.
نگهداری نخود خشک در فریزر برای ماندگاری چندساله
اگر میخواید نخود رو برای مدت خیلی طولانی نگه دارید، فریزر بهترین گزینهست. کافیه نخود خشک رو داخل کیسه زیپدار بریزید، هوای اضافی رو خارج کنید و داخل فریزر بذارید.
نخود خشک در فریزر یخ نمیزنه، فقط در محیطی کاملاً مطمئن قرار میگیره و تا ۲ سال بدون تغییر طعم و کیفیت باقی میمونه. این یکی از بهترین روش های نگهداری نخود هست که جلوی ورود حشرات رو هم میگیره.
تمیز و الک کردن نخود قبل از نگهداری
قبل از اینکه نخود رو برای نگهداری طولانیمدت نگه دارید، بهتره اون رو الک کنید و دانههای شکسته، تیره یا سنگریزهها رو جدا کنید. این کار باعث میشه نخود سالمتر بمونه و آلودگی احتمالی به بقیه دانهها منتقل نشه. نخود تمیز ماندگاری بیشتری داره.
نگهداری نخود در مقدارهای کم
اگر نخود رو توی بستههای کوچیک تقسیم کنید، هر بار فقط همون مقدار لازم رو استفاده میکنید و بقیه نخود کمتر در معرض هوا و رطوبت قرار میگیره. این روش هم ماندگاری نخود رو بیشتر میکنه و هم استفاده از اون راحتتره.
نگهداری نخود دور از محیطهای گرم
نخود خشک نباید در محیط گرم نگهداری بشه، چون گرما باعث میشه نخود سریعتر رطوبت بگیره، طعمش تغییر کنه و حتی حشرات جذبش بشن. پس کنار گاز، بالای یخچال یا نزدیک پنجره اصلاً جای مناسبی برای نگهداری نخود نیست.
مدت ماندگاری نخود خشک
بسته به روش های نگهداری نخود به صورت خشک، مدت ماندگاری اون، فرق میکنه.
ماندگاری نخود خشک در کابینت: ۶ تا ۱۲ ماه
اگر نخود رو در کابینت خشک، تاریک و دور از رطوبت نگه دارید، معمولاً تا یک سال کیفیتش حفظ میشه. فقط باید از جاهای گرم مثل کنار گاز یا بالای یخچال دور باشه.
ماندگاری نخود خشک در ظرف دربدار و محیط خنک: ۱ تا ۲ سال
وقتی نخود داخل ظرف دربدار محکم قرار بگیره و در محیطی خنک نگهداری بشه، ماندگاریش تا ۲ سال هم میرسه. این روش جلوی ورود هوا، رطوبت و حشرات رو میگیره.
ماندگاری نخود خشک در فریزر: تا ۲ سال بدون تغییر کیفیت
نخود خشک در فریزر یخ نمیزنه و تا ۲ سال بدون تغییر طعم و بو باقی میمونه. فقط کافیه داخل کیسه زیپدار بستهبندی بشه و هوای اضافی خارج بشه.
راهنمای کامل نگهداری نخود پخته در فریزر
اگر میخواید نخود رو به روش پخته ذخیره کنید، میتونید از ترفندهای زیر کمک بگیرید.
روش کنسرو خانگی نخود پخته یا روش بنماری در شیشه
یکی از روش های نگهداری نخود پخته برای چند هفته، درست کردن کنسرو خانگی هستش. در این روش، نخود کاملاً پخته و داغ رو همراه کمی از آبی که نخود رو توش بپختید، داخل شیشههای تمیز و خشک بریزید و درِ شیشه رو محکم ببندین. بعد شیشهها رو داخل یک قابلمه آب جوش قرار بدید تا حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بجوشه و حرارت، هوای داخل شیشه رو خارج کنه و درِ ظرف وکیوم بشه.
این کار باعث میشه نخود پخته چند هفته در یخچال، سالم و طعمش هم ثابت بمونه. البته این روش مثل کنسرو صنعتی کاملا استریل نیست، بنابراین فقط برای نگهداری کوتاهمدت، یعنی حدود ۲ تا ۳ هفته در یخچال مناسبه و نباید در دمای اتاق یا برای بیش از یک ماه نگهداری بشه.
خنک کردن کامل نخود قبل از بستهبندی
اولین قدم برای روش های نگهداری نخود پخته بدون کنسرو کردن اینه که بذارید نخود کاملاً خنک بشه. اگر نخود داغ رو داخل ظرف دربدار یا فریزر بذارید، بخار داخلش جمع شده و باعث ترش شدن یا کپکزدگی میشه. خنک شدن کامل نخود، کیفیت و ماندگاریش رو خیلی بیشتر میکنه.
بستهبندی نخود در مقدارهای کم
بعد از خنک شدن، نخود رو در مقدارهای کم بستهبندی کنید. این کار باعث میشه هر بار فقط همون اندازهای که لازم دارید از فریزر خارج کنید و بقیه نخود در معرض هوا و تغییر دما قرار نگیره. این روش هم بهداشتیتره و هم کیفیت نخود رو بهتر حفظ میکنه.
استفاده از ظرف یا کیسه مناسب برای فریز کردن
بهترین گزینه برای نگهداری نخود پخته، ظرف دربدار محکم یا کیسه زیپدار مخصوص فریزر هست. اگر کمی از آبی که نخود رو توش پختید، داخل ظرف بریزید، بافت نخود بعد از یخزدایی خشک نمیشه و ظاهرش بهتر میمونه. فقط باید دقت کنید که ظرف، کاملاً بسته باشه تا بوهای فریزر وارد نخود نشن.
مدت ماندگاری نخود پخته در یخچال و فریزر
نخود پخته در یخچال حدود ۳ تا ۴ روز سالم میمونه. اما اگر بخواید مدت بیشتری نگهش دارید، فریز کردن بهترین انتخابه. نخود پخته در فریزر ۲ تا ۳ ماه بدون تغییر طعم و بو باقی میمونه، به شرطی که درست بستهبندی شده باشه.
روش درست یخزدایی و استفاده دوباره نخود پخته فریزری
برای استفاده دوباره از نخود پخته و فریز شده، میتونید نخود رو چند ساعت داخل یخچال بذارید تا یخش باز بشه. اگر عجله دارید، نخود یخزده رو مستقیم داخل غذاهایی مثل آش، سوپ یا خورش بریزید. این کار هیچ مشکلی ایجاد نمیکنه و نخود هم له نمیشه.
روش نگهداری نخود سبز (تازه) در یخچال و فریزر
نگهداری نخود سبز در یخچال برای مصرف کوتاهمدت
اگر میخواید نخود سبز رو طی یکی، دو روز آینده مصرف کنید، فقط کافیه دانهها خشک باشن و داخل کیسه سوراخدار یا ظرف دربدار قرار بگیرن. یک دستمال خشک هم کف ظرف بذارید تا رطوبت اضافی رو جذب کنه. با این روش نخود سبز ۲ تا ۳ روز تازه میمونه.
بلانچ کردن نخود سبز قبل از فریز کردن
بهترین روش نگهداری نخود فرنگی برای طولانیمدت، اینه که نخود سبز باید بلانچ بشه. دانههای نخود فرنگی رو ۲ تا ۳ دقیقه در آب جوش بریزید و بعد سریع داخل آب یخ خنک کنید تا رنگ و بافتش حفظ بشه. میتونید بدون بلانچ کردن نخود سبز رو فریز کنید، اما معمولا نتیجه خوبی نمیده.
رنگ نخود سبز خام بعد از یخزدایی تیره میشه، بافتش له میشه و طعمش هم کیفیت اولیه رو نداره. بلانچ کردن فقط چند دقیقه زمان میبره، اما باعث میشه نخود سبز در فریزر رنگ روشن، بافت سفت و طعم تازه خودش رو حفظ کنه. پس بهترین کار اینه که قبل از فریز کردن حتماً بلانچ بشه.
خشک کردن کامل نخود قبل از بستهبندی
بعد از بلانچ کردن، نخود باید کاملاً خشک بشه. نخودها رو چند دقیقه روی دستمال یا سینی پهن کنید تا هیچ رطوبتی باقی نمونه، چون حتی چند قطره آب باعث برفکی شدن اونها میشه.
بستهبندی اصولی نخود سبز برای فریز کردن
نخود خشکشده رو داخل کیسه زیپدار یا ظرف مخصوص فریزر بریزید و هوای اضافیش رو خارج کنید. بستهبندی کوچک هم باعث میشه هر بار فقط مقدار لازم رو مصرف کنید و بوی بدی هم نگیره.
مدت ماندگاری نخود سبز در فریزر
نخود سبز بلانچشده در فریزر ۶ تا ۸ ماه بدون تغییر رنگ، طعم یا بافت باقی میمونه. این بهترین و مطمئنترین روش نگهداری نخود سبز برای طولانیمدته.
روش استفاده از نخود سبز فریزری
برای استفاده از نخود سبز بعد از فریز کردن، لازم نیست نخود سبز رو حتما یخزدایی کنید. میتونید مستقیم داخل غذاهایی مثل سوپ، پلو، خورش یا آش بریزید. این کار باعث میشه بافت نخود بهتر حفظ بشه و له نشه.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید انواع حبوبات تازه و باکیفیت
نشانههای خرابی نخود؛ چه زمانی باید آن را دور ریخت؟
نخودها چه خام، چه پخته و چه تازه باشند، ممکن است به دلایل مختلف، دچار خرابی و فساد بشن. نخودهای خراب و فاسد، برخی علائم دارن که باید به اونها دقت کنید:
نشانههای خرابی نخود خشک (خام)
نخود خشک معمولاً ماندگاری بالایی داره، اما اگر در معرض رطوبت یا آلودگی قرار بگیره، خیلی سریع خراب میشه. اگر بوی نم، کپک یا هر بوی غیرعادی حس کردید، یعنی نخود رطوبت گرفته و دیگه قابل مصرف نیست.
وجود حشرات ریز، لکههای سفید شبیه تخم یا نرم شدن و چروک شدن غیرعادی دانهها هم نشونه خرابی نخود خشک هستن و باید کل بسته نخود رپ دور بریزید.
نشانههای خرابی نخود پخته
نخود پخته بهخاطر رطوبت بالایی که داره، خیلی زود خراب میشه. اگر بوی ترش، بوی بد یا حالت لزج و چسبناک روی نخود دیدید، یعنی باکتریها شروع به رشد کردن. تغییر رنگ نخود به خاکستری یا تیره یا وجود کف و حباب داخل ظرف هم نشونه تخمیره و نخود کاملاً خراب شده. در این حالت مصرف نخود خطرناکه و باید دور ریخته بشه.
نشانههای خرابی نخود سبز (تازه)
نخود سبز خیلی حساسه و اگر درست نگهداری نشه، سریع تغییر رنگ میده. سیاه شدن یا تیره شدن دانهها، بوی بد، کپک سفید یا سبز و نرمی بیش از حد، از مهمترین نشونههای خرابی نخود سبزه. اگر هر کدوم از این موارد رو دیدید، نخود دیگه قابل مصرف نیست.
نشانههای خرابی نخود فریزری
نخود فریزر شده معمولاً دیر خراب میشه، اما اگر بعد از یخزدایی بوی یخزدگی شدید بده، بافتش له شده باشه یا طعم تلخ و ترش داشته باشه، یعنی کیفیتش رو از دست داده. این موارد معمولاً بهخاطر بستهبندی اشتباه یا موندن طولانیمدت نخود در فریزر اتفاق میافته.
آیا میشه قسمت سالم نخود رو جدا کرد؟
نه. در مورد نخود، چه خشک، چه پخته، چه نخود سبز، اگر بخشی از بسته نخود خراب شده باشه، باید کل بسته رو دور بریزید. آلودگی معمولاً بهصورت نامرئی پخش میشه و فقط روی یک نقطه دیده میشه، پس جدا کردن بخش سالم اصلاً کار ایمنی نیست.
بیشتر بخوانید: بهترین روش های نگهداری حبوبات برای طولانی مدت
چگونه نفخ نخود را قبل از نگهداری بگیریم؟
بهترین کار قبل از انجام روش های نگهداری نخود صورت خشک و پخته، بهتره نفخ اون رو بگیرید. برای این کار، کافیه روشهای زیر رو دنبال کنید.
خیس کردن نخود در آب سرد برای چند ساعت
اولین و مهمترین مرحله برای کاهش نفخ نخود اینه که اون رو چند ساعت توی آب سرد خیس کنید. این کار باعث میشه بخشی از ترکیبات نفاخ نخود داخل آب حل بشن و نخود، سبکتر و قابلهضمتر بشه. معمولاً ۶ تا ۸ ساعت خیس کردن کافیه، اما اگر زمان بیشتری دارید، نتیجه بهتر میشه.
تعویض چندباره آب خیساندن
برای اینکه نفخ نخود کمتر بشه، بهتره آبی که نخود رو توش خیس میکنید، یکی، دو بار عوض کنید. هر بار که آب رو خالی میکنید، بخشی از مواد نفاخ از نخود جدا میشه. این کار هم طعم نخود رو بهتر میکنه و هم باعث میشه بعد از پخت، سبکتر باشه.
اضافه کردن کمی نمک یا سرکه به آب
اضافه کردن مقدار خیلی کم نمک یا چند قطره سرکه به آبی که نخود رو توش خیس میکنید، میتونه به کاهش نفخ نخودها کمک کنه. این مواد باعث میشن پوسته نخود کمی نرمتر بشه و ترکیبات نفاخ راحتتر خارج بشن. البته نباید زیادهروی کنید تا طعم نخود تغییر نکنه.
پخت اولیه و دور ریختن آب اول
اگر میخواید نخود رو بعد از پخت نگهداری کنید، یک روش مؤثر اینه که نخود رو چند دقیقه بجوشونید و آب اول رو دور بریزید. این مرحله مقدار زیادی از مواد نفاخ رو حذف میکنه و نخود بعد از پخت سبکتر و خوشهضمتر میشه.
استفاده از ادویههای ضدنفخ هنگام پخت
اگر قراره نخود رو بپزید و بعد نگهداری کنید، میتونید از ادویههای ضدنفخ مثل زیره، زنجبیل یا برگ بو استفاده کنید. این ادویهها هم طعم نخود رو بهتر میکنن و هم نفخش رو تا حد زیادی کم میکنن.
انواع ادویه جات رو به روشهای حضوری و اینترنتی از فروشگاههای افق کوروش میتونید بخرید.
آیا میشه نخود پخته را دوباره فریز کرد؟
نخود پختهای که یکبار یخزدایی شده، بهتره دوباره فریز نشه، چون بافتش له میشه و احتمال رشد باکتریها بالا میره. اگر نخود رو در بستههای کوچک فریز کنید، هر بار فقط مقدار لازم رو خارج میکنید و نیازی به فریز کردن دوباره اونها نیست. تنها استثنا زمانیه که نخود هنوز کاملاً یخزده و بدون تغییر دما باشه؛ در این حالت میشه سریعاً دوباره فریز کرد.
بهترین ظرف برای فریز کردن نخود پخته
برای فریز کردن نخود پخته، بهترین انتخاب ظرفهای دربدار محکم یا کیسههای زیپدار مخصوص فریزر هست. ظرفهای شیشهای مقاوم به سرما هم گزینه خوبیان، چون بو نمیگیرن و طعم نخود رو تغییر نمیدن. مهمترین نکته اینه که ظرف کاملاً بسته باشه تا هوا و بوهای فریزر وارد نخود نشن و کیفیتش ثابت بمونه.
آیا استفاده از قرص زغال برای نگهداری نخود مفیده؟
قرص زغال فقط برای جذب رطوبت و بو در محیطهای خشک کاربرد داره، اما نباید داخل ظرف نخود قرار بگیره. تماس مستقیم زغال با مواد غذایی، بهداشتی نیست و ممکنه گرد زغال وارد نخود بشه.
اگر میخواین از زغال استفاده کنین، میتونین یک قطعه کوچک زغال خشک رو کنار ظرف نخود خشک (نه داخلش) بذارین تا رطوبت محیط رو کم کنه.
آیا میشه از قرص رطوبتگیر برای نگهداری طولانی نخود استفاده کرد؟
قرصهای رطوبتگیر صنعتی برای مواد غذایی مناسب نیستن و نباید داخل کابینت مواد خوراکی قرار بگیرن. این محصولات معمولاً مواد شیمیایی دارن و تماسشون با غذا خطرناکه. برای نخود خشک، بهترین رطوبتگیر طبیعی یک دستمال کاغذی خشک یا یک کیسه پارچهای کوچک پر از برنج هست.
استفاده از نمک برای جلوگیری از رطوبت و کپک نخود
نمک یک رطوبتگیر طبیعی و بیخطره. میتونید یک کاسه کوچک نمک رو کنار ظرف نخود خشک بذارید تا رطوبت محیط رو جذب کنه. اما نمک نباید داخل ظرف نخود ریخته بشه، چون باعث تغییر طعم و جذب بوی نخود میشه.
آیا مواد نکهدارنده برای نخود پخته یا نخود سبز مناسباند؟
نه. این مواد، برای نگهداری نخود سبز کاملاً ممنوعه. زغال، نمک یا رطوبتگیر فقط برای نخود خشک کاربرد دارن. برای نخود پخته یا نخود سبز، چون رطوبت بالاست، این مواد هیچ کمکی نمیکنن و حتی ممکنه باعث ایجاد آلودگی بشن.
سوالات متداول درباره روش های نگهداری نخود
۱- نخود پخته در یخچال چند روز سالم میمونه؟
نخود پخته در یخچال حدود ۳ تا ۴ روز کیفیتش رو حفظ میکنه، به شرط اینکه در ظرف دربدار نگهداری بشه.
۲- نخود پخته در فریزر چقدر ماندگاری داره؟
در فریزر بین ۲ تا ۳ ماه بدون تغییر طعم و بافت قابل نگهداریه.
۳- آیا نخود سبز رو میشه بدون بلانچ کردن فریز کرد؟
میشه، اما بهتره این کار رو نکنید. بدون بلانچ کردن رنگ نخود، تیره و بافتش له میشه.
۴- آیا استفاده از زغال یا نمک برای نگهداری نخود مفیده؟
فقط برای نخود خشک و آن هم کنار ظرف بدون خطره. برای نخود پخته یا نخود سبز هم اصلا مناسب نیست.
۵- بهترین زمان مصرف نخود خشک چقدر است؟
نخود خشک ۶ ماه تا ۱ سال بهترین کیفیت رو داره؛ بعد از این مدت دیرتر میپزه و طعمش افت میکنه.
۶- چطور بفهمیم نخود خشک کهنه است؟
نخود کهنه رنگ مات داره، خیلی سفتتره، دیر میپزه و ممکنه بوی نم یا انبار بده. پوسته ضخیم یا ترکخورده هم نشونه کهنگی نخوده.
محصولات مرتبط
