مسواک برقی دندونها رو بهتر تمیز میکنه یا مسواک معمولی؟ مسواک زدن یکی از سادهترین کارهاییه که برای بهداشت دهان و دندان انجام میدیم اما همین کار به ظاهر ساده و کوچیک، تاثیر زیاد و نقش پررنگی روی سلامت دندان، لثه و حتی سلامت عمومی بدن داره. سالهاست مسواک دستی یا معمولی همراه همیشگی ما بودن ولی الان سوال تازهای ایجاد شده که بین مسواک برقی یا معمولی، کدوم واقعا بهتره؟ آیا تکنولوژی میتونه کاری که با دست انجام میدادیم رو بهتر و راحتتر انجام بده یا هنوز هم یه مسواک دستی ساده و ارزون، همون نتیجه رو میده؟ توی این مطلب از سرویس سلامت در مجله کوروش قراره بر اساس شواهد علمی و تجربه کاربران، تفاوتها، مزیتها و معایب مسواک برقی و معمولی رو با هم مرور کنیم.
مسواک برقی چیست؟
مسواک برقی در ظاهر شبیه یه مسواک معمولی یا دستیه ولی داخلش یه موتور کوچیک هست که کار اصلی رو انجام میده. مسواک برقی همون کاری رو میکنه که مسواک معمولی انجام میده ولی شستشو و تمیزی دندان رو با دقت بیشتر و انرژی کمتر از طرف ما انجام میده.
وقتی دکمه روی مسواک برقی رو میزنید، سری مسواک شروع میکنه به چرخید، لرزیدن یا ضربه زدنهای آروم. این حرکتها باعث میشه پلاک و جرم نرم روی دندونها راحتتر جدا بشه، مخصوصا جاهایی که معمولا با مسواک دستی، دسترسی بهشون سخته.
در واقع مسواک برقی برای کسایی مناسبه که حوصله مسواک زدن دقیق رو ندارن یا تکنیک درست مسواک زدن رو بلند نیستن یا میخوان با کمترین تلاش، بهترین نتیجه رو بگیرن.
انواع مسواک برقی
مسواکهای برقی چند مدل اصلی و رایج دارن که توی هر کدوم، تکنولوژی خاصی به کار رفته و برای نیازهای مختلف طراحی شدن. این مدلها شامل موارد زیر میشن:
۱- مسواک برقی چرخشی نوسانی
این مدلها یه سَری دایرهای دارن که یه لحظه به راست میچرخن، یه لحظه به چپ و همزمان کمی نوسان یا لرزشی ایجاد میکنن. این حرکت ترکیبی باعث میشه پلاکهای روی دندون، خیلی بهتر جدا بشن. این مسواک برای کسایی که دندونهای عقبیشون همیشه خوب تمیز نمیشه یا کسایی که ارتودنسی انجام دادن، مناسبه.
۲- مسواک برقی صوتی
توی این مدل مسواک، سری مسواک نمیچرخه ولی با سرعت زیاد سری، یه لرزش ایجاد میشه. این لرزشها بین ۳۰ تا ۶۰ هزار حرکت در دقیقهست. این لرزش باعث میشه که پلاکهایی که با مسواک معمولی به سختی در دسترسه، تا حدی جدا بشه.
برای کسایی که لثه حساس دارن، میخوان مسواک برقیشون ملایمتر کار کنه یا کسایی که از صدای زیاد خوششون نمیاد، این مسواک گزینه خوبیه.
۳- مسواک برقی اولتراسونیک
این مدل مسواکهای برقی از امواج فراصوت استفاده میکنن و حتی بدون تماس مستقیم با دندون هم میتونن پلاکها رو بشکنن. این یعنی هیچ فشاری به لثه وارد نمیشه. برای کسایی که بیماری لثه دارن یا از درد و خونریزی لثه میترسن، خیلی خوبه.
۴- مسواک برقی ترکیبی
بعضی از مدلهای مسواک برقی همزمان هر دو تا تکنولوژی چرخش و لرزش صوتی رو دارن. این مزیت باعث میشه که قدرت پاک کنندگی زیادی داشته باشن و مخصوصا برای کسایی که ارتودنسی دارن یا ایمپلنت کردن، خیلی گزینه مناسبیه.
بیشتر بخوانید: مزایا و عوارض خمیر دندان های سفید کننده
مزایای مسواک برقی
همونطوری که گفتیم، داخل دسته مسواک، یه موتور هست که با باتری شارژی یا باتری قلمی کار میکنه. این موتور باعث میشه سری مسواک با سرعت بالا حرکت کنه. این حرکت، کارهای مهمی انجام میده و مزیتهای زیادی برای استفاده داره. برخی از مزایای مسواک برقی شامل موارد زیر میشه:
۱- جدا کردن پلاک از روی دندان
حرکتهای سریع و منظم مسواک، پلاک رو از سطح دندون جدا میکنه. این کار معمولا با مسواک دستی باید با دقت انجام بشه چون این پلاکها به طور یکنواخت پاک نمیشه.
۲- پاک کردن حرفهای خط لثه
خط لثه همون مرز باریک بین لثه و دندونه که یکی از مهمترین و حساسترین بخش لثهست. تمیز کردن این قسمت باید کاملا با دقت انجام بشه، چون اگر زیاد فشار بدید، لثه تحلیل میره و مینای دندون از بین میره. در نتیجه دندان حساس و دردناک میشه. مسواک برقی با لرزشهای ریز میتونه این قسمت رو بهتر تمیز کنه، بدون اینکه فشار زیادی به لثه و دندون وارد کنه.
۳- کنترل فشار روی دندان و لثه
خیلی از مدلهای مسواک برقی، سنسور فشار دارن و اگر مسواک رو زیاد روی دندونها فشار بدید، چراغش روشن میشه یا سرعت مسواک رو کم میکنه. این ویژگی کمک میکنه که تحلیل لثه و از بین رفتن مینای دندون اتفاق نیفته. همچنین از خونریزی و ساییدگی دندون جلوگیری میکنه. در اصل توی این شرایط، شما مسواک رو هدایت میکنید و خودش کار اصلی رو انجام میده.
۴- تعبیه تایمر داخلی برای مسواک زدن استاندارد
بیشتر مسواکهای برقی یه تایمر دارن که روی ۲ دقیقه تنظیم شده. بعضی از اونها هر ۳۰ ثانیه یه لرزش ایجاد میکنن که متوجه بشید باید ربع بعدی دندون رو تمیز کنید. این قابلیت یعنی هم مسواک زدن، به طور کاملتر انجام میشه، هم زمان استاندارد رعایت میشه و هم احتمال جا انداختن دندونها موقع مسواک زدن کم میشه.
توی مسواکهای دستی، معمولا بعد ۳۰ تا ۴۰ ثانیه، آدم خسته میشه و ممکنه کار رو نیمهتموم رها کنه.
۵- مناسب برای کودکان و افراد کم توان
برای بچهها، مسواک برقی جذابتره و باعث میشه با انگیزه بیشتری مسواک بزنن. برای افراد مسن یا کسایی که مشکل حرکتی دارن هم مسواکهای برقی میتونن خیلی کمککننده باشن.
۶- عملکرد بهتر برای ارتودنسی
کسایی که براکت دارند میدونن که تمیز کردن اطراف سیمها چقدر سخته. مسواک برقی به خصوص مدلهای چرخشی-نوسانی توی این شرایط بهترین عملکرد را دارند و میتونن به راحتی پلاکهای روی دندون رو از بین ببرن.
۷- کاهش خطای انسانی
عملکرد مسواک دستی کاملاً بستگی به مهارت فرد داره اما مسواک برقی سرعت ثابت داره، فشار رو کنترل میکنه، زمان رو تنظیم میکنه و حرکتها رو یکنواخت نگه میداره. در نتیجه، به تمیز شدن دندونها میتونید اعتماد بیشتری داشته باشید.
۸- راحتتر و بیدردسر بودن
خیلیها میگن که مسواک برقی باعث میشه مسواک زدن از یه کار خسته کننده تبدیل به یه کار راحت بشه، چون لازم نیست دستت رو زیاد حرکت بدی، لازم نیست به تکنیک مسواک زدن فکر کنی و فقط مسواک رو هدایت میکنی و خودش کار را انجام میده. برای همین احتمال اینکه فرد مسواک رو مرتبتر انجام بده، بیشتر میشه.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید خمیر دندان | خمیر دندان های زرد کننده کدامند؟
مزایای مسواک دستی
مسواک دستی شاید سادهترین ابزار بهداشت دهان و دندان باشه و این سادگی برای خیلیها، یک مزیت خیلی بزرگ محسوب میشه. در ادامه مهمترین مزایای مسواک دستی رو مرور میکنیم.
۱- قیمت مناسب و در دسترس بودن
بهترین مزیت مسواک دستی اینه که همهجا پیدا میشه و خریدش با هر بودجهای امکانپذیره. در ضمن اگر گم بشه، خراب بشه یا بخواید عوضش کنید، بدون دردسر میتونید یه مسواک جدید بخرید. این ویژگی، برای دانشجوها، خانوادههای پرجمعیت یا کسایی که نمیخوان هزینه زیادی برای خرید مسواک بدن، یک موضوع مهمه.
۲- سبک، کوچک و قابل حمل بودن
مسواک دستی وزن زیادی نداره و فضای کمی میگیره. طوری که توی کیف، چمدون، جیب کت یا حتی داشبورد ماشین هم جا میشه. برای سفر محل کار یا مدرسه از مسواکهای دستی به راحتی میتونید استفاده کنید.
۳- نیاز نداشتن به شارژ یا باتری
مسواک دستی همیشه آماده استفادهست؛ نه نیاز به شارژ داره، نه باتری، نه پایه شارژ. این یعنی وسط مسواک زدن خاموش نمیشه، توی سفر دردسر نداره و هیچ وقت بدون برق نمیمونید. برای کسایی که حوصله شارژ کردن مدام دستگاه ندارند، این یک مزیت بزرگه.
۴- کنترل کامل روی فشار و حرکت
با مسواک دستی کنترل مسواک زدن، کاملاً توی دستهای خودتونه. میتونید فشار رو کم و زیاد کنید، سرعت را تنظیم کنید یا زاویه برس رو تغییر بدید .کسایی که تکنیک درست مسواک زدن رو بلدن، این میزان کنترل روی مسواک، براشون یک امتیاز محسوب میشه.
۵- مناسب برای افراد با لثه حساس
مسواک دستی در انواع مختلفی عرضه میشه. میتونه نرم، خیلی نرم و متوسط باشه. سری کوچک یا بزرگ داشته باشه، دسته باریک یا ارگونومیک داشته باشه و حتی مدلهای مخصوص ارتودنسی و مدلهای مخصوص لثه حساس هم به راحتی توی داروخانهها و فروشگاهها پیدا میشن.
این تنوع باعث میشه هر کسی بتونه دقیقا مسواک مناسب دهان و دندان خودش رو پیدا کنه و با مبلغ مناسبتری بخره.
۶- مناسب برای شرایط اضطراری
اگر مسواک برقی خراب بشه شارژ نداشته باشه یا سریش گم بشه، مسواک دستی همیشه یک گزینه جایگزین و مطمئنه. بنابراین توی سفر یا محل کار، داشتن یه مسواک دستی، همیشه خیال آدم را راحت میکنه.
انواع مسواک رو به روشهای حضوری و اینترنتی از فروشگاههای افق کوروش میتونید خریداری کنید.
معایب مسواک برقی
مسواک برقی ابزار خیلی مفیدیه اما مثل هر وسیله دیگهای، محدودیتها و دردسرهای خودشو داره. در ادامه معایب مسواک برقی رو هم برای شما توضیح میدیم:
۱- قیمت اولیه بالا
اولین چیزی که خیلیها رو از خرید منصرف میکنه، قیمت مسواک برقیه چون معمولاً قیمتش چند برابر مسواک دستیه و علاوه بر خود دستگاه، باید هر چند ماه یکبار، سری جدید هم بخرید که این سریها هم معمولاً ارزون نیستن.
برای بعضیها هزینه کردن این مبلغ، معقول به نظر نمیرسه. پس باید اول از هر چیز به بودجهای که برای خرید مسواک برقی در نظر گرفتین، توجه کنید.
۲- نیاز مداوم به شارژ با باتری
مسواک برقی مثل مسواک دستی نیست که همیشه آماده استفاده باشه. باید به طور مرتب شارژ بشه، باتریش عوض بشه یا حواستون باشه که شارژش وسط مسواک زدن، تموم نشه. مثلاً اگر زیاد سفر میرید یا حوصله شارژ کردن مسواک برقی رو ندارین، این موضوع میتونه کمی اذیتتون کنه.
۳- حساسیت به آب و ضربه
هرچند بعضی از مدلهای مسواک برقی ضد آب هستند اما اگر از دستتون بیفتند، ممکنه خراب بشن. اگر آب، وارد بخشهای داخلیشون بشه، موتور اونها آسیب میبینه و اگر درست خشک نشن، عمر باتری مسواک برقی کم میشه. در حالی که مسواک دستی تقریباً هیچ کدوم از این مشکلات رو نداره.
۴- صدای بیشتر نسبت به مسواک دستی
مدلهای مسواک برقی به خصوص مدلهای چرخشی – نوسانی صدای زیادی دارن. برای بعضیها این صدا آزاردهندهست، مخصوصا اگر صبح زود یا نیمه شب مسواک بزنند. این در حالیه که مسواکهای دستی هیچ صدایی ایجاد نمیکنن.
۵- سنگین و بزرگتر بودن
مسواکهای برقی معمولاً سنگینتر از مسواکهای دستی هستن، دسته ضخیمتری دارن و فضای بیشتری رو توی کیف یا چمدون موقع مسافرت رفتن میگیرن. برای کسایی که دستهای کوچیک دارن یا توی قسمت مچ و انگشتشون احساس درد دارن، این موضوع ممکنه مهم باشه.
۶- نیاز به نگهداری بیشتر
مسواک برقی یه وسیله الکترونیکیه و مثل هر وسیله برقی دیگه، باید سری مسواک رو به طور مرتب عوض کنید، همچنین پایه شارژ رو تمیز نگه دارید و از نفوذ آب جلوگیری کنید. علاوه بر این، مراقب ضربههای احتمالی به مسواک هم باشید. در حالی که مسواک دستی فقط باید هر سه ماه یکبار عوض بشه و این دردسرها رو نداره.
معایب مسواک دستی
مسواک دستی سالهاست همراه ماست اما این سادگی همیشه هم به نفعش نبوده. خیلی از مشکلاتی که در زمینه بهداشت دهان دیده میشه، دقیقاً از همین جا میاد. برخی افراد تکنیک اشتباهی توی مسواک زدن دارند، عجله میکنند، فشار زیادی به دندون میارن و غیر اصولی مسواک میزنن. مهمترین معایب مسواک دستی رو در ادامه بهتون میگیم.
۱- وابستگی کامل مسواک به مهارت فرد
بزرگترین ضعف مسواک دستی اینه که تمام نتیجه تمیز شدن دندون و لثه به خود فرد بستگی داره، یعنی اگر کسی به درستی زاویه مسواک را رعایت نکنه، فشار زیادی به مسواک وارد کنه، زمان کافی برای مسواک زدن اختصاص نده یا بخشهای پنهان دهان رو جا بندازه، میزان تمیزی دندون به شدت پایین میاد. به همین خاطر خیلیها با وجود مسواک زدن روزانه، هنوز پلاک و التهاب لثه دارن.
۲- احتمال آسیب به لثه و مینای دندان
خیلیها موقع مسواک زدن با دست، ناخودآگاه فشار زیادی روی لثه و دندون میارن. این فشار میتونه باعث تحلیل لثه، حساسیت دندان، ساییدگی مینای دندان و خونریزی لثه بشه. توی مسواکهای برقی سنسور فشار از این اتفاق جلوگیری میکنه اما توی مسواکهای دستی هیچ هشدار یا کنترلی وجود نداره.
۳- مسواک زدن کوتاهتر از زمان استاندارد
زمان استاندارد مسواک زدن ۲ دقیقه است. عموم افرادی که مسواک دستی میزنن، بعد از ۳۰ تا ۴۵ ثانیه یا عجله دارند یا فکر میکنن، کافیه. در نتیجه بخش زیادی از دهان تمیز نمیشه.
۴- سختتر بودن تمیز کردن اطراف ارتودنسی
برای کسایی که براکت دارند، مسواک دستی معمولاً کافی نیست سیمها و براکتها باعث میشن بخش زیادی از پلاک، روی دندونها بمونه.
۵- احتمال خرید نوع نامناسب مسواک برای دندان
خیلیها اشتباه میکنن و مسواک متوسط یا سخت میخرن. اگر از این مسواکها به درستی استفاده نشه، میتونه به لثه و مینای دندون آسیب بزنه. بیشتر دندانپزشکها توصیه میکنن که مسواک نرم بخرید.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید انواع دهانشویه مناسب برای افراد مختلف
مسواک برقی یا معمولی؛ کدام بهتره؟
مسواک برقی و معمولی هر دو میتونن دندونها رو خیلی خوب تمیز کنن، اما تحقیقات علمی نشون میده مسواک برقی بهخصوص مدلهای چرخشی – نوسانی در کاهش پلاک و التهاب لثه، کمی موفقتر عمل میکنن، چون حرکتهای این مسواکها، به طور یکنواخت و استاندارده و خطای انسانی کمتر اتفاق میافته.
در عین حال، اگر کسی تکنیک درست مسواک زدن رو بلد باشه و زمان کافی برای مسواک زدن بذاره، مسواک دستی هم کاملا میتونه براش در عین سادگی و مقرون به صرفه بودن، همون کار مسواک برقی رو انجام بده.
در نهایت انتخاب بین مسواک و معمولی بیشتر به عادتها و راحتی فرد بستگی داره. کسایی که لثه حساس، ارتودنسی و تکنیک ضعیفی توی مسواک زدن دارن، معمولا با مسواک برقی نتیجه بهتری میگیرن و کسایی که کنترل کامل و هزینه کمتر رو ترجیح میدن با مسواک دستی کاملا راحتن.
سوالات متداول درباره مسواک برقی یا معمولی
۱- آیا مسواک برقی برای کودکان مناسبه؟
بله. اتفاقاً خیلی از بچهها مسواک برقی رو به مسواک دستی ترجیح میدن، ولی باید مدلهای مخصوص کودک رو براشون انتخاب کنید و والدین روی نحوه استفاده کودک از مسواک نظارت کنه.
۲- آیا مسواک برقی به دندان یا لثه آسیب میزنه؟
اگر مسواک برقی به درستی استفاده بشه، معمولاً اتفاق بدی برای دندان یا لثه نمیافته. بیشتر مدلهای مسواک برقی، سنسور فشار دارند که از آسیب جلوگیری میکنه، اما فشار زیاد یا استفاده نادرست از مسواکِ حتی برقی، میتونه مشکل درست کنه.
۳- هر چند وقت یکبار باید سری مسواک برقی رو عوض کرد؟
هر ۳ ماه یکبار، درست مثل مسواک دستی. اگر هم برسها خم بشن یا تغییر رنگ بدن، باید زودتر عوض بشن.
۴- آیا مسواک برقی واقعا بهتر از مسواک دستی است؟
مسواک برقی در تحقیقات علمی عملکرد بهتری رو نشون داده. این مسواک حرکتهاش یکنواخت و استاندارده اما اگر کسی تکنیک درست مسواک زدن رو بلد باشه ،مسواک دستی هم میتونه به همان اندازه براش کارآمد باشه.
