گاهی وقتا گرفتگی لوله توالت میتونه کل روزمون رو خراب کنه. توی این مواقع آب بالا میاد، بوی بد میپیچه و آدم نمیدونه از کجا شروع کنه. بیشتر گرفتگیها و انسداد لوله توالت به خاطر دستمال کاغذی، اجسام ریز یا رسوباتی هست که توی لوله جمع میشن. خبر خوب اینه که خیلی وقتا لازم نیست سریع سراغ لولهکش برید، چون روشهای ساده و کارآمدی هست که خودتون میتونید برای باز کردن گرفتگی لوله توالت انجام بدید. توی این مطلب از سرویس سبک زندگی در مجله کوروش قراره مرحله به مرحله باز کردن گرفتگی توالت، علت گرفتگی توالت، انواع لوله بازکن شیمیایی و آنزیمی برای رفع گرفتگی لوله توالت ایرانی و فرنگی رو بهتون توضیح میدیم تا گرفتگی لوله براتون تبدیل به یه دردسر بزرگ نشه.
علت گرفتگی توالت چیست؟
گرفتگی لوله توالت یکی از مشکلات رایج خونههاست که معمولا به خاطر ترکیب چند عامل پیش میاد. اگر بدونیم دقیقا چه چیزهایی باعث این مشکل میشن، خیلی راحتتر میتونیم جلوی تکرارش رو بگیریم یا سریعتر حلش کنیم. مهمترین دلایل رو میشه اینطور توضیح داد:
مصرف زیاد دستمال کاغذی یا دستمالهای ضخیم
خیلیها فکر میکنن دستمال کاغذی بهراحتی تجزیه میشه، اما واقعیت اینه که بعضی مدلها مخصوصا دستمالهای ضخیم یا چندلایه دیرتر حل میشن و وقتی حجم زیادی وارد لوله بشه، به صورت گلولهای جمع میشن و مسیر رو میبندن.
افتادن اجسام خارجی
گاهی وقتا چیزهایی مثل صابون، دستمال مرطوب، نواربهداشتی، اسباببازی بچهها یا حتی نخ و مو بهطور ناخواسته وارد توالت میشن. این اجسام تجزیه نمیشن و به دیواره لوله میچسبن، در نتیجه باعث گرفتگی توالت و راه آب میشن.
رسوبات و تجمع مواد معدنی
در مناطقی که آب سخت دارن یعنی آب پر از املاح معدنی مثل کلسیم و منیزیمه، این مواد به مرور زمان داخل لوله رسوب میکنن. نتیجه اینه که قطر داخلی لوله کم میشه و حتی یک مقدار کوچک دستمال یا آشغال میتونه مسیر رو ببنده.
قدیمی بودن یا طراحی نامناسب لولهها
لولههایی که باریک هستن یا زاویههای تند دارن، بیشتر در معرض گرفتگی قرار میگیرن. در لولههای قدیمی هم، به خاطر زنگزدگی یا ترکهای ریز، اجسام و مواد، راحتتر گیر میکنن و گرفتگی مکرر اتفاق میافته.
عادات نادرست در استفاده
بعضیها برای راحتی، باقیمانده غذا، روغن یا چربی رو داخل توالت میریزن. این مواد وقتی سرد میشن، حالت چسبنده پیدا میکنن و مثل یک سد جلوی عبور آب رو میگیرن.
تجمع بیش از حد فضولات
وقتی حجم زیادی مدفوع وارد سیفون بشه و آب کافی برای شستوشو وجود نداشته باشه، مسیر تخلیه به سرعت بسته میشه. این مشکل بیشتر در توالتهای ایرانی دیده میشه که فشار آب کمتره و مواد راحتتر جمع میشن. در نتیجه، گرفتگی ناگهانی و شدید توالت ایرانی و فرنگی اتفاق میافته.
کوچک بودن قطر سیفون یا لوله فاضلاب
اگر لولهها باریکتر از استاندارد باشن، حتی مقدار کمی دستمال یا آشغال میتونه مسیر رو مسدود کنه. این طراحی نامناسب لولهها، باعث میشه گرفتگیها بیشتر و مداومتر باشن.
افتادن اشیای بزرگ در لوله توالت
گاهی وقتا وسایلی مثل کلید، کارت بانکی یا حتی گوشی موبایل، ناخواسته داخل توالت میافتن. این اجسام در شترگلو گیر میکنن و از اونجایی که قابل تجزیه نیستن، مسیر رو کاملا میبندن. در چنین شرایطی معمولا روشهای ساده جواب نمیده و نیاز به ابزار حرفهای هست.
خرابی یا فرسودگی لولههای توالت
لولههای قدیمی به مرور زمان دچار زنگزدگی، ترک یا خوردگی میشن. همین ناهمواریها باعث میشه مواد راحتتر گیر کنن و گرفتگیهای مکرر ایجاد بشه. در این حالت حتی روشهای خانگی باز کردن لوله توالت هم موقتا جواب میدن و لوله باید تعویض یا تعمیر بشه.
ورود مصالح ساختمانی به لوله توالت
بعد از تعمیرات یا ساختوساز، ممکنه سیمان، گچ یا شن وارد لوله بشه. این مواد سخت میشن و مثل یک سد، جلوی عبور آب رو میگیرن. چنین گرفتگیهایی معمولا شدید هستن و فقط با ابزار تخصصی باز کردن لوله یا تعویض قسمت آسیبدیده رفع میشن.
بیشتر بخوانید: چطور لباس های سفید را دوباره مثل روز اول سفید کنیم؟
چند روش کارآمد برای رفع گرفتگی توالت ایرانی
از راهکارهای خونگی گرفته تا ابزارهای نیمه حرفهای، هر کدوم میتونن مشکل گرفتگی دستشویی رو تا حد زیادی حل کنن. البته باید حواستون به ایمنی باشه و بدونید چه زمانی دیگه بهتره کار رو به دست متخصص بسپارید. برای آموزش باز کردن گرفتگی لوله توالت بدون تماس مستقیم از روشهای زیر استفاده کنید.
استفاده از آب داغ و مایع ظرفشویی
یکی از سادهترین راهها اینه که چند لیتر آب داغ، نه جوش رو با کمی مایع ظرفشویی ترکیب کنید و داخل توالت بریزید. آب داغ باعث نرم شدن مواد گیر کرده میشه و مایع ظرفشویی لغزندگی ایجاد میکنه. معمولا بعد از چند دقیقه، مسیر باز میشه و آب راحتتر پایین میره.
در صورت تمایل مایع ظرفشویی رو به صورت حضوری و اینترنتی از فروشگاههای افق کوروش میتونید خریداری کنید.
استفاده از تلمبه دستی (پمپ پلاستیکی)
«تلمبه دستی» یا همون «پمپ پلاستیکی» یکی از ابزارهای کلاسیک و مؤثر برای باز کردن لولههاست. کافیه قسمت لاستیکی رو روی دهانه توالت بذارید و چند بار با فشار بالا و پایین حرکت بدید. این کار باعث ایجاد فشار و مکش میشه و مواد گیر کرده رو جابهجا میکنه.
استفاده از فنر لولهبازکن دستی
«فنر لولهبازکن» یک ابزار فلزیه که بهصورت مارپیچ طراحی شده. برای کار با این وسیله، سر فنر رو داخل لوله فرو کنید و با چرخاندن دسته، اون رو جلو ببرید. این حرکت باعث میشه اجسام گیر کرده یا رسوبات، شکسته بشن و مسیر باز بشه. این روش برای گرفتگیهای عمیقتر خیلی مؤثره.
پمپ فشار هوا یا دستگاههای خانگی کوچک
این ابزارها با فشار هوا یا آب کار میکنن و قدرت زیادی دارن. کافیه دهانه دستگاه رو روی توالت بذارید و فشار رو آزاد کنید. موج هوا یا آب باعث میشه گرفتگی به سرعت جابهجا بشه. البته باید مراقب باشید فشارِ بیش از حد به لوله آسیب نزنه.
استفاده از بطری پلاستیکی بزرگ
اگر تلمبه دستی در دسترس ندارید، میتونید از یک بطری پلاستیکی محکم مثل بطری نوشابه خانواده استفاده کنید. کافیه ته بطری رو ببُرید، درش رو ببندید و با فشار روی دهانه توالت حرکت بدید. این کار شبیه تلمبه عمل میکنه و فشار لازم برای باز شدن مسیر رو ایجاد میکنه.
استفاده از کیسه آب داغ یا فشار دستی آب
میتونید یک کیسه ضخیم رو پر از آب داغ کنید و با فشار روی دهانه توالت بذارید. فشار آب همراه با حرارت، مواد گیر کرده رو تکون میده. این روش برای گرفتگیهای سطحی جواب میده و تماس مستقیم هم با دستتون نداره.
ترکیب چند روش برای باز کردن گرفتگی توالت
گاهی یک روش باز کردن گرفتگی توالت، بهتنهایی جواب نمیده. مثلا میتونید اول جوش شیرین و سرکه رو امتحان کنید و بعد با تلمبه دستی فشار ایجاد کنید. ترکیب این روشها شانس موفقیت رو بالا میبره.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید جرم گیر و بررسی انواع آن
انواع لوله بازکن طبیعی برای گرفتگی های سبک
ترکیب جوش شیرین و سرکه سفید
این روش یکی از محبوبترین راهکارهای خانگی برای گرفتگیهای سبک محسوب میشه. کافیه نصف لیوان جوش شیرین رو داخل توالت بریزید و بعد نصف لیوان سرکه اضافه کنید. واکنش شیمیایی بین این دو ماده، باعث تولید کف و گاز میشه که رسوبات و مواد چسبنده رو تا حدی حل میکنه.
بعد از چند دقیقه، با ریختن آب داغ مسیر رو کامل باز کنید. این روش هم ارزان و در دسترسه، هم خطری برای لولهها و محیط زیست نداره.
برای خرید جوش شیرین و سرکه سفید از فروشگاههای افق کوروش به روشهای خرید حضوری و اینترنتی میتونید اقدام کنید.
شست و شوی دورهای با آب نمک یا آب داغ
حتی وقتی گرفتگی وجود نداره، میشه از این روش به عنوان یک اقدام پیشگیرانه استفاده کرد. ریختن چند لیتر آب داغ یا محلول آب نمک داخل توالت باعث میشه رسوبات آهکی و چربیها کمتر به دیواره لوله بچسبن.
این کار ساده جلوی ایجاد گرفتگیهای سبک رو میگیره و به نگهداری سالم سیستم لولهکشی کمک میکنه. بهتره این کار رو هر چند هفته یکبار انجام بدید تا لولهها همیشه باز باشن.
انواع نمک رو به روشهای خرید اینترنتی و حضوری از فروشگاههای افق کوروش میتونید تهیه کنید.
آب لیمو و جوش شیرین
ترکیب آب لیموی تازه با جوش شیرین هم مثل سرکه عمل میکنه. اسید سیتریک موجود در لیمو با جوش شیرین واکنش میده و کف تولید میکنه. این کف میتونه رسوبات سبک و چربیها رو حل کنه و علاوه بر اون، بوی نامطبوع لوله رو هم از بین ببره.
آبلیمو رو از فروشگاههای افق کوروش به صورت خرید اینترنتی و حضوری میتونید بخرید.
نمک و جوش شیرین
اگر سرکه یا لیمو در دسترستون نیست، ترکیب نمک و جوششیرین هم میتونه بهتون کمک کنه. نمک خاصیت سایندگی داره و همراه با جوششیرین باعث میشه مواد چسبنده راحتتر جدا بشن. بعد از ریختن این ترکیب، بهتره آب داغ اضافه کنید تا اثرش بیشتر بشه.
نوشابه و جوش شیرین
نوشابه و جوش شیرین یکی از روشهای ساده برای گرفتگیهای سبک محسوب میشه. نوشابههای گازدار به خاطر داشتن اسید فسفریک و کربنیک، خاصیت حلکنندگی دارن و وقتی با جوش شیرین ترکیب بشن، کف زیادی تولید میکنن که رسوبات و چربیها رو تا حدی تجزیه میکنه.
برای استفاده، نصف لیوان جوش شیرین داخل توالت بریزید، یک لیوان نوشابه اضافه کنید و بعد از چند دقیقه آب داغ بریزید تا مسیر باز بشه.
برای خرید نوشابه از فروشگاههای افق کوروش به روشهای حضوری و اینترنتی میتونید اقدام کنید.
استفاده از آب اکسیژنه یا هیدروژن پراکسید
«آب اکسیژنه» یک ماده نسبتا ایمنه که میتونه چربیها و مواد آلی رو تجزیه کنه. اگر همراه با جوششیرین استفاده بشه، قدرت پاککنندگی بیشتری پیدا میکنه. این روش برای گرفتگیهای سبک و همچنین ضدعفونی کردن لولهها مناسبه.
محلول سرکه و نمک
ترکیب سرکه و نمک علاوه بر خاصیت ضد رسوب، میتونه بوی بد لوله رو هم کاهش بده. این محلول برای شستوشوی دورهای، خیلی کاربردیه و جلوی تشکیل گرفتگیهای کوچک رو میگیره.
انواع لوله باز کن شیمیایی
لوله بازکنهای شیمیایی به طور کلی به سه دسته اصلی، شامل قلیایی مثل سدیم هیدروکسید، اسیدی مثل اسید سولفوریک یا هیدروکلریک، ژلهای نیمهغلیظ تقسیم میشن. هر کدوم برای نوع خاصی از گرفتگی طراحی شدن.
لوله بازکنهای قلیایی بیشتر برای باز کردن چربی و مو، لوله بازکنهای اسیدی برای رسوبات معدنی سخت و ژلها برای گرفتگیهای عمیق و چرب استفاده میشن.
محلولهای قلیایی
این دسته رایجترین نوع لولهبازکنهای خانگی هستن. ترکیب اصلیشون سدیم هیدروکسید (NaOH) یا پتاسیم هیدروکسید هست که خاصیت قلیایی بسیار بالایی دارن. وقتی این مواد با چربیها تماس پیدا میکنن، واکنش صابونی شدن رخ میده و چربی به صابون و گلیسرول تبدیل میشه.
همین واکنش باعث میشه گرفتگی ناشی از چربی و مواد آلی مثل مو یا پروتئینها باز بشه. این محلولها معمولا سریع عمل میکنن و برای باز کردن گرفتگی سینک آشپزخانه یا توالتهای خانگی مناسبن. البته باید با احتیاط استفاده بشن چون تماس مستقیم اونها با پوست میتونه باعث سوختگی شیمیایی بشه.
محلولهای اسیدی
این نوع لوله بازکنها قدرت بسیار بالایی دارن و ترکیب اصلیشون اسید سولفوریک یا اسید هیدروکلریک هست. عملکردشون به این شکله که رسوبات معدنی مثل کربنات کلسیم یا سنگ آهک رو حل میکنن و مواد آلی رو خیلی سریع تجزیه میکنن.
به همین خاطر برای رفع گرفتگیهای سخت و رسوبات آهکی قدیمی، بسیار مؤثرن. اما خطر استفاده از اونها بالاست چون بخار و حرارت زیادی تولید میکنن و میتونن به لولههای فلزی یا قدیمی، آسیب جدی بزنن. استفاده از این محلولها باید با دستکش و تهویه مناسب انجام بشه و برای مصرف روزمره توصیه نمیشن.
ژلهای لوله بازکن
ژلها نسل جدیدتر لولهبازکنها هستن که معمولا پایه قلیایی یا آنزیمی دارن و به صورت نیمهغلیظ تولید میشن. غلظت بالای اونها باعث میشه مدت بیشتری روی گرفتگی بمونن و فرصت واکنش بیشتری داشته باشن.
این ویژگی باعث میشه برای گرفتگیهای چرب و عمیق که محلولهای رقیق سریع شسته میشن، بسیار مؤثر باشن. ژلها نسبت به محلولهای اسیدی ایمنتر هستن و برای استفاده خانگی مناسبترن. علاوه بر این، چون کمتر بخار یا واکنش شدید تولید میکنن، خطر کمتری برای استفادهکننده و روی لولهها دارن.
انواع لوله بازکن آنزیمی
لوله بازکنهای پودری
این لوله بازکنها به شکل پودر خشک عرضه میشن و داخلشون آنزیمهای فعال وجود داره. وقتی پودر، داخل لوله ریخته بشه و با آب تماس پیدا کنه، آنزیمها فعال میشن و شروع به تجزیه مواد آلی مثل چربی و مو میکنن. این نوع بیشتر برای گرفتگیهای سبک و نگهداری دورهای مناسبه و ماندگاری بالایی داره.
لوله بازکنهای مایع (محلول آماده)
این دسته به صورت بطریهای محلول آنزیمی آماده مصرف عرضه میشن. کافیه مستقیم داخل لوله ریخته بشن و معمولا چند ساعت تا یک شب زمان میبره تا اثر بذارن. برای گرفتگیهای ناشی از چربی و مواد آلی کاربرد دارن و استفادهشون راحتتره. نیازی به آمادهسازی هم نداره.
ژل های آنزیمی
ژلها غلظت بیشتری نسبت به محلولهای مایع دارن و همین باعث میشه مدت بیشتری روی گرفتگی باقی بمونن. این ویژگی فرصت بیشتری برای واکنش آنزیمها فراهم میکنه و گرفتگیهای چرب و عمیق رو بهتر باز میکنه. ژلها نسبت به محلولهای اسیدی ایمنتر هستن و برای استفاده خانگی گزینه مناسبی محسوب میشن.
قرص یا کپسول های آنزیمی
این نوع لوله بازکنها به شکل قرص یا کپسول کوچیک تولید و داخل آب انداخته میشن تا حل بشن. بعد از حل شدن، آنزیمها آزاد میشن و مواد آلی رو تجزیه میکنن. قرص یا کپسولها، بیشتر برای پیشگیری از گرفتگی استفاده میشن تا گرفتگیهای سبک اصلا شکل نگیره. حمل و نگهداریشون هم خیلی راحتتره.
انواع لوله بازکن و رسوبگیر را به روشهای حضوری و اینترنتی از فروشگاههای افق کوروش میتوانید خریداری کنید.
مقایسه لوله بازکن شیمیایی و آنزیمی؛ کدام امنتر و موثرتر است؟
سرعت اثرگذاری لوله بازکن
لوله بازکنهای شیمیایی، قلیایی یا اسیدی، معمولا در چند دقیقه واکنش نشون میدن و گرفتگی رو باز میکنن. در مقابل، لوله بازکنهای آنزیمی به زمان بیشتری نیاز دارن. گاهی چند ساعت یا حتی یک شب طول میکشه تا آنزیمها مواد آلی رو تجزیه کنن. بنابراین اگر مشکل فوری باشه، لوله بازکنهای شیمیاییها سریعتر عمل میکنن.
قدرت رفع گرفتگی
محلولهای شیمیایی بهویژه نوع اسیدی، قدرت بالایی دارن و میتونن رسوبات سخت و گرفتگیهای شدید رو حل کنن. آنزیمیها بیشتر برای مواد آلی مثل چربی، مو و پروتئین مؤثرن و برای اجسام بزرگ یا رسوبات معدنی سنگین، کارایی ندارن. پس برای گرفتگیهای سخت، شیمیاییها مؤثرتر هستن.
ایمنی برای لولهها
شیمیاییها به خاطر واکنشهای شدید ممکنه به لولههای فلزی یا قدیمی آسیب بزنن و حتی باعث خوردگی بشن. آنزیمیها چون واکنش ملایم دارن، ایمنتر هستن و برای لولههای PVC یا سیستمهای قدیمی مناسبتر محسوب میشن.
ایمنی برای کاربر و محیط زیست
لوله بازکنهای شیمیایی بخار و حرارت تولید میکنن و در صورت تماس مستقیم با پوست یا چشم، خطرناک هست. همچنین برای محیط زیست آلاینده محسوب میشن. در مقابل، آنزیمیها طبیعی و بیخطر هستن، بو یا بخار ندارن و آلودگی محیطی ایجاد نمیکنن.
نتیجه: در کل اگر گرفتگی لوله توالت شدید و فوری باشه، لوله بازکنهای شیمیایی سریعترین و مؤثرترین راه هستن، اما باید با احتیاط کامل استفاده بشن، ولی اگر هدف نگهداری دورهای، پیشگیری یا رفع گرفتگیهای سبک باشه، لولهبازکنهای آنزیمی بهترین گزینه هستن چون ایمنتر و سازگارتر با محیط زیست هستن.
بیشتر بخوانید: بهترین روش های برق انداختن سنگ توالت ایرانی و فرنگی
سوالات متداول درباره باز کردن گرفتگی لوله توالت ایرانی و فرنگی
آب دستشویی پایین نمیره، چه کنم؟
اگر توالت گرفت، اول با تلمبه دستی یا بطری پلاستیکی فشار ایجاد کنید. اگر باز نشد، محلول یا ژل لوله بازکن بریزید و بعد آب داغ اضافه کنید.
بهترین محلول لوله بازکن توالت چیه؟
- برای گرفتگیهای سبک و خانگی: محلولهای قلیایی یا ژلهای غلیظ بهترین انتخاب هستن، چون چربی و مو رو سریع حل میکنن و نسبت به اسیدها ایمنترن.
- برای نگهداری دورهای و پیشگیری: لولهبازکنهای آنزیمی مناسبترن، چون طبیعی هستن، به لولهها آسیب نمیزنن و دوستدار محیط زیستن.
- برای گرفتگیهای سخت و رسوبات آهکی: محلولهای اسیدی قدرت بالایی دارن، اما باید با احتیاط زیاد استفاده بشن چون میتونن به لولههای قدیمی آسیب بزنن.
محصولات مرتبط
