خیلیهامون وقتی صحبت از لبخند زیبا میشه، اولین چیزی که به ذهنمون میرسه دندونهای سفید و درخشانه. به همین خاطر خمیر دندونهای سفید کننده این روزها حسابی طرفدار پیدا کردن و خیلیها ازشون بهعنوان یه راه ساده و قابلدسترس برای روشنتر کردن رنگ دندونها استفاده میکنن. خمیر دندان سفید کننده معمولا با مواد ساینده ملایم یا آنزیمها، لکههای سطحی ناشی از چای، قهوه و سیگار رو از بین میبره. البته همیشه این سؤال هست که آیا واقعا خمیر دندان سفید کننده مؤثره و برای همه مناسبه یا نه. توی این مطلب از سرویس سلامت در مجله کوروش میخوایم خیلی شفاف و کاربردی درباره عملکرد، مزایا و نکاتی که قبل از خرید خمیردندان سفید کننده باید بدونین صحبت کنیم تا انتخابتون آگاهانهتر باشه.
خمیردندان سفید کننده چگونه عمل میکند؟
خمیر دندانهای سفید کننده معمولا با دو مکانیسم اصلی کار میکنن؛ یک پاککردن لکههای سطحی و دوم، روشنکردن رنگ دندونها. بخش اول با کمک مواد ساینده ملایم انجام میشه؛ موادی مثل سیلیکا که بدون آسیبزدن به مینای دندون، لکههای ناشی از چای، قهوه، سیگار و غذاهای رنگی رو از سطح دندون جدا میکنن.
بخش دوم مربوط به ترکیبات شیمیایی خمیر دندانهای سفید کننده مثل پراکسیدهاست که میتونن رنگدانههای عمیقتر رو تجزیه کنن و باعث روشنتر دیدهشدن دندونها بشن.
البته اثر این خمیر دندونها بیشتر روی لکههای سطحیه و قرار نیست مثل بلیچینگ و سفید کردن حرفهای دندان چند درجه رنگ دندون رو تغییر بدن، اما برای خیلیها نتیجه قابلقبول و بیدردسری دارن.
راستی، شما میتونید انواع خمیر دندان از جمله خمیر دندان سفید کننده رو به روشهای حضوری و اینترنتی از فروشگاههای افق کوروش بخرید.
ترکیبات موجود در خمیردندان سفید کننده
خمیر دندونهای سفید کننده معمولا از چند ماده فعال تشکیل میشن که هر کدوم یه نقش مشخص تو روشنتر کردن دندونها دارن. مهمترینشون مواد ساینده ملایم، پراکسیدها، آنزیمها و ترکیباتی مثل سدیم بیکربنات هستن که کنار هم باعث کاهش لکهها و زیبایی ظاهر دندون میشن.
۱- مواد ساینده ملایم (مثل سیلیکا)
این مواد در واقع نقش «پاککننده سطحی» رو دارن. ذرات ریز سیلیکا بدون اینکه به مینای دندون آسیب بزنن، لکههای ناشی از مصرف چای، قهوه، سیگار و غذاهای رنگی رو از سطح دندون جدا میکنن.
شدت سایندگی این مواد، کنترلشدهست تا هم اثر سفیدکنندگی داشته باشن و هم باعث حساسیت یا سایش زیاد نشن.
۲- پراکسیدها (پراکسید هیدروژن یا کاربامید پراکسید)
پراکسیدها ترکیباتی هستن که توی بلیچینگ حرفهای هم استفاده میشن، اما توی خمیر دندون با غلظت خیلی کمتر وجود دارن. این مواد میتونن به عمق لکهها نفوذ کرده و رنگدانهها رو تجزیه کنن.
نتیجهاش هم، روشنتر شدن تدریجی رنگ دندونه. اثر پراکسیدها سطحی نیست و روی پاک کردن لکههای قدیمیتر هم تا حدی جواب میده.
۳- آنزیمها (پاپائین و بروملین)
این آنزیمها از میوههایی مثل پاپایا و آناناس استخراج میشن و توانایی تجزیه پروتئینهای چسبیده به سطح دندون رو دارن. لکههای آلی که از غذا و نوشیدنی باقی میمونن با کمک این آنزیمها راحتتر جدا میشن. مزیتشون اینه که بدون ایجاد سایش زیاد، کار میکنن و برای دندونهای حساس مناسبترن.
۴- سدیم بیکربنات (جوششیرین)
«جوششیرین» خاصیت سفیدکنندگی ملایم داره و pH دهان رو هم متعادل میکنه. این ترکیب میتونه زردی سطحی دندون رو کم کنه و حس تمیزی بیشتری بده. بعضی خمیر دندونها درصد بیشتری از سدیم بیکربنات رو در ترکیباتشون دارن تا اثر سفیدکنندگی قویتری داشته باشن.
۵- فلوراید
«فلوراید» مستقیما خاصیت سفیدکنندگی نداره، اما حضورش ضروریه چون مینای دندون رو تقویت میکنه و جلوی پوسیدگی رو میگیره. وقتی مینای دندون سالمتر باشه، سطح دندون صافتر و براقتر دیده میشه و اثر سفیدکنندگی بقیه ترکیبات هم بهتر به چشم میاد.
ترکیبات خمیردندان معمولی چیه؟
خمیر دندونهای معمولی بیشتر برای حفظ سلامت دهان و دندون طراحی میشن و تمرکزشون روی جلوگیری از پوسیدگی دندان، کنترل پلاک و تمیزکردن روزمره دندانهاست. ترکیباتشون معمولا ملایمتر از خمیردندانهای سفید کنندهست و هدفشون بیشتر محافظت و پاککنندگیه تا روشنکردن رنگ دندون.
۱- فلوراید
فلوراید مهمترین ماده تو خمیر دندونهای معمولیه. فلوراید مینای دندون رو تقویت میکنه، جلوی پوسیدگی اون رو میگیره و باعث میشه دندونها در برابر اسیدهای غذایی مقاومتر بشن. تقریبا توی همه خمیر دندونهای استاندارد وجود داره.
۲- مواد ساینده ملایم
این مواد برای پاککردن پلاک و جرمهای سطحی استفاده میشن. شدت سایندگیشون خیلی کمتر از مدلهای سفید کنندهست و فقط برای تمیز کردن روزمره طراحی شدن تا به مینای دندون آسیبی نرسه.
۳- مواد شوینده (مثل SLS)
این ترکیبات باعث کفکردن خمیر دندون میشن و کمک میکنن ذرات غذا و باکتریها راحتتر از سطح دندون جدا بشن. نقششون بیشتر در ایجاد حس تمیزی و پخششدن خمیر دندونه.
۴- مواد ضد باکتری (مثل تریکلوزان یا ترکیبات جایگزین)
این مواد برای کنترل باکتریهای مضر دهان استفاده میشن و به کاهش التهاب لثه و جلوگیری از بوی بد دهان، کمک میکنن.
۵- مرطوب کنندهها (مثل گلیسرین)
مرطوب کنندهها باعث میشن خمیر دندون خشک نشه و بافتش در بلندمدت هم، نرم و قابل استفاده بمونه. همچنین کمک میکنن خمیر دندون راحتتر روی مسواک پخش بشه.
۶- طعمدهندهها و اسانسها
این مواد برای ایجاد حس تازگی و طعم خوشایند خمیر دندان استفاده میشن. معمولا ااسانسهای نعناع، اکالیپتوس یا ترکیبات مشابه در خمیر دندونها به کار میرن که حس خنکی و تمیزی میدن.
۷- مواد نگهدارنده
برای جلوگیری از فاسد شدن خمیر دندون و حفظ کیفیت خمیر دندان در طول زمان، استفاده از مواد نگهدارنده ضروریه.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید خمیر دندان | خمیر دندان های زرد کننده کدامند؟
تفاوت خمیردندان سفید کننده در عملکرد و اثرگذاری
خمیر دندونهای سفید کننده و خمیر دندونهای معمولی هر دو برای تمیز کردن دندونها استفاده میشن، اما عملکردشون کاملا یکسان نیست.
مدلهای سفید کننده بیشتر روی کاهش لکهها و روشنتر کردن ظاهر دندون تمرکز دارن، در حالی که خمیر دندونهای معمولی بیشتر برای حفظ سلامت دهان، جلوگیری از پوسیدگی و پاککردن روزمره طراحی شدن. همین تفاوت در هدف، باعث میشه اثرگذاری این دو نوع خمیر دندان هم متفاوت باشه.
۱- نوع پاک کنندگی
خمیر دندون سفید کننده از مواد ساینده قویتر یا ترکیبات روشنکننده مثل پراکسیدها استفاده میکنه تا لکههای سطحی رو سریعتر از بین ببره. اما خمیر دندون معمولی فقط پاککنندگی ملایم داره و بیشتر روی حذف پلاک تمرکز میکنه.
۲- شدت اثر سفید کنندگی
خمیردندونهای سفید کننده میتونن ظاهر دندون رو در طول چند هفته روشنتر کنن، ولی خمیر دندون معمولی چنین اثری نداره یا خیلی خفیفه. سفید کنندهها روی لکههای ناشی از چای، قهوه و سیگار بهتر جواب میدن.
۳- میزان و عمق تاثیرگذاری
بعضی خمیر دندونهای سفید کننده با کمک پراکسیدها تا حدی روی رنگدانههای عمیقتر هم اثر میذارن، اما خمیر دندون معمولی فقط روی سطح دندون کار میکنه و وارد لایههای زیرین نمیشه.
۴- میزان سایندگی
خمیر دندون سفید کننده معمولا مواد ساینده بیشتری داره تا لکه روی دندونها رو سریعتر پاک کنه. در مقابل، خمیر دندون معمولی سایندگی خیلی ملایمتری داره تا برای استفاده روزمره ایمنتر باشه.
۵- هدف اصلی خمیر دندان
سفید کنندهها برای بهبود ظاهر و روشنتر کردن دندون طراحی شدن، اما خمیر دندون معمولی در محافظت از مینای دندون، جلوگیری از پوسیدگی و حفظ سلامت دهان بهتر عمل میکنن.
۶- سرعت مشاهده نتیجه
اثر سفید کنندهها معمولا بعد از ۲ تا ۴ هفته دیده میشه، ولی خمیر دندون معمولی تغییری در رنگ دندان ایجاد نمیکنه و فقط تمیزی و سلامت رو حفظ میکنه.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید انواع دهانشویه مناسب برای افراد مختلف
خمیردندان سفید کننده چه مزایایی دارد؟
خمیر دندونهای سفید کننده برای کسایی که دنبال یه راه ساده و روزمره برای روشنتر کردن لبخندشون هستن، میتونن انتخاب خوبی باشن. این محصولات بیشتر روی لکههای سطحی اثر میذارن و کمک میکنن ظاهر دندونها تمیزتر، براقتر و روشنتر دیده بشه.
به این ترتیب شما بدون نیاز به مراجعه به کلینیک، فقط با استفاده منظم میتونید یه تغییر قابلقبول تو رنگ دندونهات ببینید. مزایای اصلی خمیردندان سفید کننده شامل موارد زیر میشه:
۱- کاهش لکههای سطحی
لکههایی که از چای، قهوه، نوشابه، سیگار یا غذاهای رنگی ایجاد میشن، با استفاده منظم از خمیر دندون سفید کننده کمکم محو میشن و ظاهر دندون روشنتر میشه.
۲- روشنتر شدن تدریجی رنگ دندان
ترکیباتی مثل پراکسیدها یا آنزیمها کمک میکنن رنگدانههای سطحی تجزیه بشن و دندونها طی چند هفته یک تا دو درجه روشنتر دیده بشن.
۳- افزایش درخشندگی و براقی دندان
بعضی فرمولهای خمیر دندان سفید کننده طوری طراحی شدن که سطح دندون رو صافتر و براقتر کنن و همین باعث میشه لبخند جذابتر بهنظر بیاد.
۴- استفاده راحت و بدون دردسر
برعکس روشهای کلینیکی، نیازی به وقتگرفتن از دندانپزشک یا هزینههای بالا نیست. فقط با مسواکزدن روزمره میتونید نتیجه بگیرید.
۵- قیمت مناسبتر نسبت به روشهای حرفهای
برای بهبود ظاهر دندون خمیر دندون سفید کننده یکی از اقتصادیترین روشهاست و برای استفاده طولانیمدت هم مقرونبهصرفهست.
۶- مناسب برای استفاده روزمره (در صورت انتخاب محصول استاندارد)
مدلهایی از خمیردندونهای سفید کننده که سایندگی کنترلشدهای دارن، برای مصرف روزمره ایمنترن و میتونن بخشی از روتین مراقبت از دهان باشن.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید نخ دندان مناسب برای افراد مختلف
عوارض خمیردندان سفید کننده چیه؟
خمیر دندونهای سفید کننده اگرچه برای روشنتر کردن دندونها مفیدن، اما استفاده نادرست یا طولانیمدتش میتونه یهسری عوارض هم داشته باشه.
بیشتر این عوارض بهخاطر مواد ساینده یا ترکیبات روشنکنندهایه که توی فرمول این محصولات استفاده میشه. البته همه افراد این مشکلات رو تجربه نمیکنن، ولی خوبه قبل از انتخاب، ازشون آگاه باشیم.
۱- حساسیت دندانها به خمیر دندان سفید کننده
یکی از شایعترین عوارض حساسیت دندانهاست. مواد ساینده یا پراکسیدها ممکنه باعث بشن دندونها نسبت به سرما، گرما یا شیرینی حساستر بشن. این حساسیت معمولا موقتیه، اما اگر ادامه پیدا کنه باید مصرفش کم بشه.
۲- تحریک یا التهاب لثه با خمیر دندان سفید کننده
بعضی افراد بعد از استفاده از خمیر دندون سفید کننده احساس سوزش یا التهاب لثه دارن. این موضوع معمولا بهخاطر تماس ترکیبات روشنکننده با بافت نرم دهانه.
۳- سایش مینای دندان؛ عارضه جدی خمیر دندان سفید کننده
اگر خمیر دندان مواد ساینده زیادی داشته باشه یا بیش از حد استفاده بشه، ممکنه به مرور زمان، به مینای دندون آسیب بزنه. این آسیب برگشتپذیر نیست، پس انتخاب خمیر دندان سفید کننده استاندارد، خیلی مهمه.
۴- خشکی دهان یا طعم ناخوشایند موقت
بعضی ترکیبات این خمیر دندونها ممکنه باعث خشکی دهان یا احساس کردن یه طعم فلزی در کوتاهمدته که معمولا بعد از چند دقیقه از بین میره.
۵- اثرگذاری محدود روی دندانهای ترمیمشده
روکش، لمینت، کامپوزیت و پرکردگیها سفید نمیشن و همین باعث میشه رنگ دندونها یکدست دیده نشه.
مراقبتهای لازم برای استفاده از خمیردندان سفید کننده
خمیر دندونهای سفید کننده اگر درست و اصولی استفاده بشن، میتونن نتیجه خوبی بهتون بدن؛ اما اگر زیادهروی کنین یا محصول نامناسب انتخاب کنین، ممکنه باعث حساسیت یا آسیب به مینای دندونهاتون بشن. برای اینکه بهترین نتیجه رو بگیرین و سلامت دندونهاتون حفظ بشه، چند نکته مهم رو باید رعایت کنین.
۱- روزانه فقط یکبار استفاده کنین
استفاده بیش از حد از این خمیردندونها میتونه باعث ایجاد حساسیت یا سایش مینای دندون بشه. بهتره یکبار در روز یا یک روز در میون ازش استفاده کنین.
۲- از مسواک نرم استفاده کنین
چون بعضی خمیر دندونهای سفید کننده، سایندگی بیشتری دارن، مسواک نرم کمک میکنه فشار کمتری به مینای دندون وارد بشه.
۳- اگر دندونهاتون حساس شد، مصرفش رو کم کنین
در صورت تیرکشیدن یا حساسیت، چند روز از خمیر دندون معمولی استفاده کنین تا وضعیت بهتر بشه.
۴- خمیردندون استاندارد و معتبر انتخاب کنین
خمیر دندونهایی که سایندگی کنترلشده دارن، برای استفاده طولانیمدت بهترن.
۵- دهانشویه فلورایددار رو وارد روتین خودتون کنین
فلوراید مینای دندون رو تقویت میکنه و اثرات سایندگی احتمالی رو کاهش میده.
۶- با ملایمت مسواک بزنین
فشار زیاد همراه با خمیر دندون سفید کننده میتونه به مینای دندون آسیب بزنه. پس به صورت ملایم اما کامل مسواک بزنین.
۷- هر چند وقت یکبار به خمیر دندون معمولی برگردین
استفاده مداوم از سفید کنندهها توصیه نمیشه. بهتره به صورت دورهای از خمیر دندون معمولی استفاده کنین.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید انواع مسواک برای افراد با نیازهای مختلف
چه کسانی نباید از خمیردندان سفید کننده استفاده کنند؟
خمیر دندانهای سفید کننده برای همه مناسب نیستن. بعضی افراد بهخاطر شرایط دندونی یا حساسیتهای خاص، بهتره از این محصولات استفاده نکنن یا حداقل قبلش با دندانپزشک مشورت کنن، چون ترکیبات ساینده یا روشنکننده ممکنه وضعیت دندونها یا لثههاشون رو بدتر کنه.
۱- افرادی که بهتره از خمیردندان سفید کننده استفاده نکنن
برخی افراد باید در استفاده از خمیر دندونهای سفید کننده احتیاط بیشتری کنن و با دیدن کوچکترین نشونهها، مصرفش رو متوقف کنن. این افراد شامل موارد زیر میشن:
۲- کسایی که دندونهای خیلی حساس دارن
اگر دندونهاتون به سرما، گرما یا شیرینی واکنش شدید نشون میده، استفاده از خمیر دندون سفید کننده ممکنه حساسیت رو بیشتر کنه.
۳- افرادی که مینای دندون ضعیف یا ساییدهشده دارن
مواد ساینده موجود در این محصولات میتونه به مینای آسیبدیده فشار بیشتری وارد کنه و مشکل رو تشدید کنه.
۴- کسایی که بیماری لثه دارن
التهاب، خونریزی یا عقبرفتگی لثه باعث میشه لثهها نسبت به ترکیبات سفید کننده، حساستر و تحریک بشن.
۵- افرادی که روکش، لمینت، کامپوزیت یا پرکردگی دارن
این مواد روی دندونها سفید نمیشن و همین باعث میشه رنگ دندونها یکدست دیده نشه. در نتیجه ممکنه ظاهر دندونها نامتقارن بشه.
۶- کودکان زیر ۱۲ سال
مینای دندون بچهها هنوز کامل نشده و استفاده از خمیر دندون سفید کننده میتونه بهش آسیب بزنه.
۷- افرادی که زخم یا تحریک داخل دهان دارن
ترکیبات سفید کننده در برخی افراد ممکنه باعث ایجاد سوزش یا بدتر شدن زخمها بشه.
راهکار مکمل برای سفید کردن دندان
اگر بخواین نتیجه خمیر دندون سفید کننده بهتر و ماندگارتر بشه، میتونین از چند روش مکمل هم استفاده کنین. این روشها کمک میکنن لکهها سریعتر کم بشن، رنگ دندونهاتون روشنتر بمونه و روند سفیدشدن فقط محدود به خمیر دندون نباشه.
ترکیب این راهکارها با روتین روزمره، معمولا نتیجه قابلتوجهتری ایجاد میکنه. این مکملها شامل موارد زیر میشه:
۱- جرمگیری حرفهای در مطب
جرمگیری دندان میتونه رسوبات سخت و لکههایی رو که با مسواک از بین نمیرن، کاملا پاک کنه. بعد از جرمگیری، دندونها روشنتر دیده میشن و اثر خمیر دندون سفید کننده هم بیشتر میشه.
۲- بلیچینگ حرفهای
اگر دنبال نتیجه سریعتر و چند درجه روشنتر هستین، بلیچینگ یکی از مؤثرترین روشهاست. البته هزینهاش بیشتره، اما نتیجهاش هم قویتره.
۳- نوارهای سفید کننده خانگی
این نوارها حاوی مقدار کنترلشدهای «پراکسید» هستن و میتونن در کنار خمیر دندون سفید کننده، روند روشنشدن دندونها رو تقویت کنن.
۴- دهانشویه سفید کننده
دهانشویههایی که ترکیبات روشنکننده دارن، میتونن لکههای سطحی رو کمتر کرده و به حفظ نتیجه کمک کنن. البته نباید جایگزین مسواک زدن بشن.
۵- کاهش مصرف چای، قهوه و سیگار
این موارد از اصلیترین عوامل زردی دندون هستن. اگر مصرفشون رو کم کنین یا بعدش سریع آب بخورین، لکهها کمتر تشکیل میشن.
۶- استفاده منظم از نخ دندان
نخ دندان کمک میکنه پلاک بین دندونها جمع نشه و رنگ دندونها یکدستتر دیده بشه. خیلیها فکر میکنن نخ دندون کشیدن، ربطی به سفیدشدن نداره، اما تأثیرش زیاده.
۷- مسواک زدن اصولی و منظم
اگر مسواک زدن به درستی انجام نشه، هیچ روش سفید کنندهای نتیجه کامل نمیده. دو دقیقه مسواکزدن ملایم اما کامل، به عنوان پایهایترین کار شناخته میشه.
۸- استفاده از مسواک برقی
مسواک برقی معمولا لکههای سطحی رو بهتر از مسواک دستی پاک میکنه و میتونه نتیجه سفید کنندهها رو تقویت کنه.
سوالات متداول درباره عوارض و مزایای خمیردندان سفید کننده
۱- خمیردندان سفید کننده واقعا دندونها رو سفید میکنه؟
بله. اما فقط لکههای سطحی رو کم میکنه و چند درجه روشنتر میکنه، نه مثل بلیچینگ.
۲- با خمیردندون سفید کننده، چند وقت طول میکشه دندونها سفید بشن؟
معمولا بین ۲ تا ۴ هفته استفاده منظم، تاثیر این خمیردندونها دیده میشه.
۳- استفاده روزانه از خمیردندان سفید کننده ضرر داره؟
گاهی اوقات، بله. اگر خمیر دندان سایندگی بالا داشته باشه، بهتره روزی یک بار یا یک روز در میون استفاده کنین تا ضرر نداشته باشه.
۴- خمیر دندان سفید کننده برای دندونهای حساس مناسبه؟
نه همیشه. بعضی مدلها حساسیت رو بیشتر میکنن. پس بهتره از نسخه مخصوص دندون حساس استفاده کنین.
۵- خمیردندان سفید کننده مینای دندون رو خراب میکنه؟
اگر خمیر دندان استاندارد باشه و زیادهروی نکنین، معمولا مشکلی ایجاد نمیکنه.
۶- آیا روکش، لمینت یا کامپوزیت هم با خمیردندون سفید کننده، سفید میشن؟
نه. این مواد تغییر رنگ نمیدن. فقط دندون طبیعی، روشنتر میشه.
۷- میشه همزمان از نوار سفید کننده و خمیردندان سفید کننده استفاده کرد؟
بله. ولی بهتره با احتیاط باشه و نه طولانیمدت تا حساسیت ایجاد نشه.
۸- بهترین زمان استفاده از خمیردندان سفید کننده چه موقعیه؟
معمولا شبها بهتره تا بعدش چیزی نخورین و اثرش بیشتر بمونه.
۹- آیا خمیر دندان سفیدکننده برای بچهها مناسبه؟
نه. استفاده از خمیردندون سفید کننده برای بچههای زیر ۱۲ سال توصیه نمیشه.