آداب و رسوم شب یلدا در مازندران ؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی | مجله کوروش
خانه » سبک زندگی » آداب و رسوم شب یلدا در مازندران ؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران ؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی

  • منتشر شده در ۲۶-۰۹-۹۸
  • 40863 بازدید
  • 4 دیدگاه

  • مدت زمان تقریبی مطالعه : 11 دقیقه
آداب و رسوم شب یلدا در مازندران ؛ جشن چله شو با ماهی گرده‌بیج و مچ اندازی

شب یلدا در تمام مناطق ایران با برگزاری مراسم شب نشینی و جشن و سرور و خوردن خوارکی‌های خوشمزه زمستانی و البته گاهی هم تابستانی (هندوانه) همراه است. برای مثال تهرانی‌های قدیم برای شب یلدا فال گردو می‌گرفتند، خوردن هندوانه، خربزه و انار را خوش‌یمن و با برکت می‌دانستند و عقیده داشتند هندوانه به خاطر گرد بودنش نماد خورشید است. یا یزدی‌ها که به شب یلدا «شولی چله» می‌گویند و حتما باید در این شب آش سنتی «شولی» را میل کنند. اما شب یلدا در استان مازندران و شهرهایی مثل کلاردشت هم آداب و رسوم جالبی دارد. مراسم «چله شو» در شهرهای استان مازندران آن‌قدر مهم است که برای مثال اگر خانواده‌ای در این شب تدارکی برای شام نداشته باشد آن را امری بدشگون می‌دانند. آداب و رسوم شب یلدا در مازندران را که تقریبا در اغلب شهرهای این استان مشترک است را در مجله کوروش بخوانید.

 

 

چله شو به صرف سبزی پلو و ماهی، فسنجان و آواز امیری

 

فروش اینترنتی افق کوروش

چله شو به صرف سبزی پلو و ماهی، فسنجان و آواز امیری

 

شب یلدا یا به زبان محلی «چله شو» در مازندران آیین و رسوم خاصی دارد. تدارکات این شب مهم از چند روز قبل آغاز می‌شود و در آخرین روز ماه پاییز کارها همراه با خانه‌تکانی و دانه کردن انار و پاک کردن برنج برای شام شب ادامه پیدا می‌کند.

یکی دیگر از آداب و رسوم شب یلدا در مازندران به خصوص در مناطقی مثل کلاردشت این است که از سال‌های دور رسم بر این بوده که حتما در شب یلدا سبزی پلو همراه با مرغ، اردک یا ماهی بخورند و با خوردن این غذا به استقبال زمستان بروند. در گذشته زنان کلاردشتی از چند روز قبل از شب یلدا به صحرا می‌رفتند تا با دستان خودشان سبزی‌های مخصوص سبزی پلو شام شب یلدا را بچینند و آماده کنند. فسنجان با مرغ یا اردک و نیز کوکو سبزی هم یکی دیگر از غذاهای مخصوص مهمانی شب یلدا در اغلب شهرها و روستاهای مازندران است.

 

چله شو

 

خوردن انار، ماست، میوه، آجیل و تنقلاتی مثل گندم برشته، تخم بو داده هندوانه و کدو، کدو حلوایی پخته و مزه‌دار شده با دارچین و عسل و آجیل و میوه خشک که به همه آن‌ها «شب چره» می‌گویند از جمله آداب و رسوم شب یلدا در مازندران و از اوجب واجبات است. در آیین و رسوم شب یلدا در مازندران به میوه‌های شب یلدا «کِنِس» می‌گویند. در سفره شام شب یلدا حتما باید یکی از انواع پلو با برنج تدارک دیده شود چون به اعتقاد قدیمی‌ها خوردن برنج یا گندم در این شب شگون دارد و به سفره آن‌ها در تمام روزهای سال برکت می‌دهد. یکی از مهم‌ترین آداب و رسوم شب یلدا در مازندران مثل سایر نقاط ایران «شب نشینی» است.

 

رسم یلدا مازندران

 

در مازندران معمولا رسم بر این است که اگر افراد فامیل برای شام دور هم جمع نشوند حتما برای شب‌ نشینی بعد از شام با هم از چند روز قبل قرار و مدار می‌گذارند و معمولا همه افراد برای شب‌ نشینی به خانه بزرگ‌تر فامیل می‌روند و تا پاسی از شب با خوردن خوراکی‌های مخصوص شب یلدا بیدار می‌مانند و گاهی هم برای سرگرمی با هم کشتی می‌گیرند یا مچ می‌اندازند، شعرها و آوازهای قدیمی برای شب یلدا به زبان مازندرانی و منظومه‌های امیری و طبری می‌خوانند یا با اشعار حافظ فال می‌گیرند.

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ چله شو دور یک «میزد»

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران؛ چله شو دور یک «میزد»

 

در زبان مازندرانی به میز یا سفره‌ای که خوراکی‌های شب یلدا را روی آن می‌چینند «میزد» می‌گویند. در فرهنگ بومی مازندران برای شب یلدا این «میزد» که معمولا روی یک کرسی چیده می‌شود پر است از انواع میوه‌های مختلف، مغزها و آجیل و انواع دانه‌های بو داده. جالب است بدانید که ایرانیان باستان این شب را شب تولد الهه مهر «میترا» می‎‎پنداشتند و به همین علت این شب را جشن می‎گرفتند و سفره ای رنگین می‌گستردند و”میزد” نثار می‌کردند. «میزد» نذری یا ولیمه‎ای بود غیر نوشیدنی، مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا. مازندرانی‌ها اعتقاد دارند در این شب بهتر است میوه‌هایی که دانه بیشتری دارند را میل کنند (مثل انار و هندوانه) که نمادی از برکت و حاصل‌خیزی و باروری هستند. علاوه بر این فلسفه خوردن انار و هندوانه را هم رنگ سرخ‌شان می‌دانند که که سرخی خورشید را در تاریکی طولانی‌ترین شب سال تداعی می‌کند. حتی در گذشته که انار و هندوانه کمتر بود زنان خانه این میوه‌ها را در یک جای امن و دور از دسترس بچه‌ها (حتی آویزان در یک چاه آب) نگه می‌داشتند تا در شب یلدا برای مهمانان بیاورند. گذاشتن گل‌های طبیعی و سبزه روی سفره چله شو یک رسم دیگر در میان آداب و رسوم شب یلدا در مازندران است.

 

حتما بخوانید  طرز تهیه چیز کیک یخچالی رافائلو بدون تخم مرغ و شکر

اعتقادات مازنی‌ها در مورد شب یلدا؛ هندوانه بخورید تا دندان درد نگیرید

 

اعتقادات مازنی‌ها در مورد شب یلدا؛ هندوانه بخورید تا دندان درد نگیرید

 

خوردن هندوانه در آداب و رسوم شب یلدا در مازندران مثل سایر نقاط ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. آملی‌ها معتقدند اگر در شب یلدا هندوانه بخورند دچار سکته قلبی و خفقان نمی‌شوند.  اهالی شهسوار هم معتقدند خوردنی‌های شب چله بهتر است چهل عدد باشد و مهم‌ترین خوراکی از این چهل عدد هندوانه است چرا که با خوردن هندوانه شب اول چله از گرمای تابستان سال دیگر جلو گیری می کند. ساروی‌ها هم می‌گویند اگر کسی در شب یلدا یک قاچ هندوانه بخورد در طول سال به دندان درد مبتلا نمی‌شود و کسی هم که حاجتی دارد در این شب حاجت روا می‌شود.

در برخی از روستاهای مازندران هم برای خیر و برکت یک بره سفید کوچک می‌خرند و به خانه می‌آورند. در سال‌های دور اهالی روستاهای دور افتاده که به بستنی دسترسی نداشتند با برف و شکر یک ترکیب سرد و خوشمزه درست می‌کردند تا شب یلدا فالوده هم میل کرده باشند. در سال‌های دورتر شام شب چله در اغلب شهرهای مازندران برنج با گوشت خروس بود ، اما در سال‌های اخیر اردک ، غاز، بوقلمون ، ماهی ( به ویژه ماهی سفید شکم پر ) به سفره شام شب چله اضافه شده است.

 

طبخ انواع کیک و شیرینی محلی برای شب یلدا

 

جشنواره 100% افق کوروش

طبخ انواع کیک و شیرینی محلی برای شب یلدا

 

کیک و انواع شیرینی دستپخت زنان و دختران خانه از جمله خوشمزه‌ترین تنقلات و دسر شب یلدا یا چله شو هستند. یکی از خوشمزه‌ترین شیرینی‌های خانگی که در گذشته برای چله شو پخته می‌شد «پشت زیک» یا همان سوهان کنجدی بود که با نیشکر درست می‌شد. این شیرینی ساده که شامل شکر،کنجد یا گردو است حسابی میان میهمانان طرفدار داشت. طرز تهیه شیرینی پشت زیک هم ساده و جالب است. برای تهیه این شیرینی شکر را به اصطلاح «مات» می‌دهند، به این ترتیب که شکر را تا وقتی که به حالت عسلی دربیاید حرارت می‌دهند. سپس کنجد یا گردوی خرد شده را به آن اضافه می‌کنند و با وردنه پهن می‌کنند و وقتی که سرد شد شیرینی را به صورت لوزی برش می‌دهند.

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران ؛ کلاردشتی‌ها «تودلی» می‌خورند

 

آداب و رسوم شب یلدا در مازندران ؛ کلاردشتی‌ها «تودلی» می‌خورند

 

شب یلدا یا به زبان محلی “چله شو” یا “چله شِی “در زندگی مردم کلاردشت آیین و رسوم خاصی دارد. در این شب، زنان خانه از صبح روز آخر پاییز خانه را برای بر پایی یک مراسم کوچک سنتی آماده می کنند . برخی از خانواده‌ها در شب یلدا، پیش یا پس از خوردن شام، برای شب نشینی به خانهً خویشاوند بزرگ‌تر می‌روند. در مراسم شب یلدای کلاردشتی‌ها ابتدا با میوه و شیرینی از میهمانان پذیرایی می‌شود و خانم خانه شام را معمولا دیر سرو می‌کند.

کلاردشتی‌ها برای شام شب یلدا حتما برنج می‌پزند چرا که مردم منطقه اعتقاد دارند که این شب یک شب خوب و شادی‌آور است و شگون ندارد که بدون غذا باشند. سفره شام معمولا شامل  بورانی اسفناج، کوکو سبزی، سبزی پلو با مرغ، بوقلمون یا ماهی گرده‌بیج که در واقع ماهی سفید شکم پر یا به اصطلاح خودشان «تودلی» است. کلاردشتی‌ها سبزی پلو را با سبزی فراوان و روغن گوسفندی طبخ می‌کنند. به سلیقه زنان خانه شاخه‌ای از گل یا سبزه هم در سفره چله شو قرار داده می‌شود. ماهی سفید غذای شب یلدا در گیلان هم هست و خوردن آن بر هر گیلانی واجب است.

 

حتما بخوانید  2 طرز تهیه حشو ماهی شکم‌پر جنوبی با سبزی مخصوص در فر و روی آتش منقل

شب یلدا؛ شب عیدی و خرجی و تیکه‌ای برای تازه عروس‌ها

 

یکی دیگر از آداب و رسوم شب یلدا در مازندران عیدی دادن به کوچک‌ترهاست. یک رسم دیگر این است که دختران جوان صورت خود را می‌پوشانند و به میان جمع می‌رود. اگر دیگران بتوانند فرد را تشخیص بدهند نشانه خوبی است و به قول معروف احتمالا بخت آن دختر باز می‌شود. از سوی دیگر اگر خانواده‌ای در آن سال برای پسرشان نامزد گرفته باشند به اصطلاح برای او خرجی می‌فرستند. این خرجی شامل موادی مثل مرغ، ماهی، اردک یا بوقلمون در کنار تمام میوه‌ها، آجیل و شب‌چره‌های شب یلدا است.

در شهرستان کلاردشت برای دخترانی که عقد کرده‌اند و هنوز در خانه پدر هستند از طرف خانواده داماد شام می‌فرستند. به این ترتیب که تمام مایحتاج شب یلدا به علاوه بوقلمون،مرغ یا ماهی و یک بشقاب کوکو سبزی را در یک مجمع می‌چینند و به همراه یک هدیه که اصطلاحا به آن “تیکه‌ای” می‌گویند بعد از غروب آفتاب به در خانه عروس می‌فرستند. شب نشینی «چله شو» در این منطقه معمولا تا نزدیکی های صبح ادامه دارد. برخی هم معتقدند اگر کسی در این شب بخوابد روزی و درآمدش کم می‌شود.

 

دلجویی از خانواده‌های عزادار و قول و قرار عروسی

 

دلجویی از خانواده‌های عزادار که پیش از شب یلدا عزیزی را از دست داده‌اند یکی دیگر از آداب و رسوم شب یلدا در مازندران و به خصوص مناطقی مثل کلاردشت است. در صورت وقوع چنین اتفاقی اهالی فامیل و دوستان چندان به شادی نمی‌پردازند و بزرگان و بستگان درجه یک، شب چله را در این خانواده ها سپری می کنند تا از آن‌ها دلجویی کنند. علاوه بر این اگر دو خانواده قصد داشته باشند با هم وصلت کرده و دختر و پسرشان را عروس کنند یکی از خوش‌یمن‌ترین شب‌ها را برای گذاشتن قول و قرار عقد و عروسی چله شو یا همان شب یلدا می‌دانند. بزرگان قوم اعتقاد دارند که در این شب زمین نفس می کشد و از این به بعد روزها به اندازه یک «جو» بلند شده و شب ها کوتاه می‌شوند.

 

این مطالب را هم حتما بخوانید:

 

به نظر شما این مطلب چطور بود؟
[کل: ۹۶ میانگین: ۳.۴]

دیدگاه‌ها

  • پوریا:

    چلو شیرینش فوق العاده ست

    • افق کوروش:

      بله بسیار عالی و خوشمزه 🙂

  • a:

    خدایی دلتون خوشه

    • افق کوروش:

      زندگی کوتاه است دوست عزیز، خوش باشید 🙂

2 × 3 =

همراه با افق کوروش

خرید اینترنتی افق کوروش
اینستاگرام افق کوروش
نمایندگی افق کوروش

در مجله افق کوروش

دلایل خشکی موها و موخوره؛ بهترین ماسک و روشهای خانگی برای درمان موخوره

دلایل خشکی موها و موخوره؛ بهترین ماسک و روشهای خانگی برای درمان موخوره

وقتی موها دچار موخوره می‌شوند، از درازها شکاف برداشته و به دو شاخه تبدیل می‌شوند. در این حالت محافظ مو آسیب دیده و فیبر درونی تارهای مو فرسوده شده است. معمولا موخوره به دلایل مختلفی از جمله زیاد سشوار کردن موها، شانه کردن موهای خیس و استفاده از مواد شیمیایی ایجاد می‌شود. دلیل اصلی موخوره و دوشاخه شدن مو معمولا از خشکی و آسیب دیدگی آن  است، اما روش درمان موخوره چیست؟ در این مقاله از مجله کوروش به معرفی راه های درمان خشکی مو و موخوره می‌پردازیم.
  • 162 بازدید
  • انتشار: ۲۷-۰۹-۹۹
12 ترفند ساده و عملی برای برنامه‌ریزی مسافرت ارزان عید با کمترین هزینه

۱۲ ترفند ساده و عملی برای برنامه‌ریزی مسافرت ارزان عید با کمترین هزینه

  « سفر کم‌هزینه و هزینه‌های سفر » معمولا یکی از دغدغه‌های مسافران به خصوص در تعطیلات عید است که معمولا هزینه سفر و خورد و خوراک گران‌تر و پرهزینه‌تر از سایر فصل‌های سال است. در این میان تعداد افرادی که به دنبال راهکارهایی برای برنامه‌ریزی مسافرت عید با کمترین هزینه هستند هم کم نیست. اما آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که چطور می‌توانید با برنامه‌ریزی و به کار بردن یک‌سری ترفندهای هوشمندانه هزینه لازم برای سفر را به گونه‌ای مطلوب مدیریت و یک سفر کم‌هزینه را تجربه کنید؟ در این نوشتار با ما همراه باشید تا با ...
  • 7277 بازدید
  • انتشار: ۲۷-۱۲-۹۷
اگر قصد خرید عطرهای زنانه و مردانه «نوید محمدزاده» را دارید این مطلب را بخوانید

اگر قصد خرید عطرهای زنانه و مردانه «نوید محمدزاده» را دارید این مطلب را بخوانید

  در تمام دنیا رسم بر این است که کمپانی‌های مشهور عطرسازی خط تولید برخی محصولات خود را به چهره‌های مشهور و سلبریتی‌ها اختصاص دهند از عطر جنیفر لوپز و سلنا گومز و جاستین بیبر گرفته تا عطر مشهور کریستیانو رونالدو و جسیکا سیمپسون. این در حالی است که بسیاری از چهره‌های مشهور دنیای ورزش و هنر عموما چهره تبلیغاتی بسیاری از کمپانی‌های عطرسازی هم محسوب می‌شوند. از آنتونیو باندراس و جنیفر لوپز گرفته تا ناتالی پورتمن و بریتنی اسپیرز. اما در روزهای اخیر بحث‌های فراوانی در مورد عطر نوید محمدزاده که در دو نسخه زنانه و مردانه به بازار آمده ...
  • 1048 بازدید
  • انتشار: ۱۶-۰۴-۹۹